Yansıma kanunları, düz ve küresel aynalar, kırılma ve tam yansıma.
Yansıma
Işık bir yüzeye çarpıp geri döndüğünde gelme açısı yansıma açısına eşittir; açılar yüzey normaline göre ölçülür. Pürüzsüz yüzeyde düzgün, pürüzlü yüzeyde dağınık yansıma olur. Düz aynada görüntü düz, sanal, cisimle aynı boyda ve aynaya eşit uzaklıktadır.
Küresel aynalar
Çukur ayna ışığı toplar (odaklar); el feneri, far ve güneş ocaklarında kullanılır. Çukur aynada cisim odak noktasının dışındaysa görüntü ters ve gerçek, içindeyse düz, sanal ve büyüktür. Tümsek ayna ışığı dağıtır; görüntü her zaman düz, sanal ve küçüktür, geniş görüş alanı sağladığı için yol virajlarında ve araç dikiz aynalarında kullanılır.
Kırılma
Işık farklı ortama geçerken hızı değiştiği için doğrultusu değişir. Az yoğun ortamdan çok yoğun ortama (havadan suya) geçen ışık normale yaklaşır. Kırılma indisi n = c/v’dir. Çok yoğun ortamdan az yoğuna geçerken gelme açısı sınır açıyı aşarsa tam yansıma olur; fiber optik kablolar bu ilkeyle çalışır.
- Gelme açısı = yansıma açısı
- Tümsek ayna: düz, sanal, küçük görüntü
- Havadan suya geçen ışık normale yaklaşır.
- Fiber optik → tam yansıma
Örnek soru ve çözümü
Bir ışın düz aynaya yüzeyle 30° açı yapacak şekilde geliyor. Yansıma açısı kaç derecedir?
Normalle yapılan açı 90 − 30 = 60°; yansıma açısı da 60°’dir.