6. Sınıf konu anlatımları

Çarpan ve kat kavramları, bir sayının bütün çarpanlarını sistemli bulma, katlar ve günlük hayat problemleri.

2, 3, 4, 5, 6, 9 ve 10 ile kalansız bölünebilme kuralları ve problemler.

Asal ve bileşik sayılar, Eratosthenes eleği, aralarında asal sayılar ve asal çarpanlara ayırma.

Ortak katlar ve en küçük ortak kat; ortak bölenler ve en büyük ortak bölen; problemler.

Deney, çıktı, olay; deneyi tekrarlayarak olasılık tahmini; deney sayısı arttıkça tahminin iyileşmesi.

Ondalık gösterimlerde basamak adları ve değerleri, çözümleme, karşılaştırma ve istenen basamağa yuvarlama.

Kesrin bir bölme işlemi olması; kesri ondalık gösterime çevirme; bölme sonucunu kesirle ifade etme.

Kategorik ve nicel veriye dayanan araştırma sorusu, ölçütler, planlama, aritmetik ortalama ve açıklık, sonuçları yorumlama.

Komşu, tümler, bütünler ve ters açılar; yöndeş, iç ters ve dış ters açılar; karşı durumlu açılar.

Üçgenin iç açıları toplamı, dış açı, dış açılar toplamı ve açı problemleri.

Dörtgenlerin kenar, açı ve köşegen özellikleri; iç açılar toplamı 360°; dörtgenler arası ilişkiler.

Bilinmeyeni harfle gösterme, sözel ifadeleri cebirsel ifadeye çevirme, ifadenin değeri ve basit denklemler.

Sayı ve şekil örüntülerinin kuralını cebirsel ifadeyle yazma; istenen terimi bulma.

Algoritma kavramı, sıralı adımlar, karar ve tekrar; günlük hayattan ve matematikten algoritmalar.

Paralelkenarın alanı (taban × yükseklik), üçgenin alanı (taban × yükseklik ÷ 2), alan birimleri ve problemler.

Çemberin uzunluğu ile çapı arasındaki ilişki (π), çemberin uzunluğu, merkez açı ve gördüğü yayın uzunluğu.

Pozitif-negatif sayılar, sayı doğrusu, mutlak değer ve karşılaştırma.

Bir sayının kuvveti, kare ve küp, üslü ifade içeren işlemlerde öncelik.

Kesirlerle dört işlem; çarpma, bölme, kesrin kesri ve problemler.

Birim küp, hacim formülü, hacim birimleri ve litre ilişkisi.

Sözcüğün yapısı: kök ve ek; isim kökü ve fiil kökü; yapım eklerinin yeni sözcük türetmesi; çekim eklerinin görevleri; basit, türemiş ve birleşik sözcükler.

İsim (ad) türleri: özel-cins, somut-soyut, tekil-çoğul-topluluk; isim tamlamaları; zamir türleri: kişi, işaret, belgisiz, soru, dönüşlülük zamirleri.

Niteleme ve belirtme sıfatları (işaret, sayı, belgisiz, soru); sıfat tamlaması; adlaşmış sıfat; sıfatların metne katkısı.

Edatların (ilgeç) görevleri; bağlaçların cümleleri ve sözcükleri bağlaması; ünlemlerin duygu ve seslenme bildirmesi; metne katkıları.

İkileme türleri, pekiştirmeli sözcükler ve yazımı, yansıma sözcükler, eş sesli sözcükler; anlatıma katkıları.

Benzetme (teşbih), kişileştirme (teşhis), konuşturma (intak) ve abartma (mübalağa) sanatları; söz sanatlarının anlatıma katkısı.

Paragrafın giriş-gelişme-sonuç bölümleri; giriş ve sonuç cümlesi özellikleri; ana düşünce ve yardımcı düşünceler; paragrafa cümle yerleştirme ve paragrafı ikiye bölme.

Öznel ve nesnel yargıları ayırt etme; cümlede anlam (sebep-sonuç, amaç-sonuç, karşılaştırma); geçiş ve bağlantı ifadelerinin metne katkısı.

Öğretici metin türlerinin özellikleri ve farkları: anı, günlük, biyografi, otobiyografi, haber metni ve gezi yazısı.

Dinlediklerinde/izlediklerinde ana fikir, olay sırası ve dinleyicinin tutumu; haber ve belgesel izleme; etkili konuşma ve sunum hazırlama; dinleme metni uygulaması.

Noktalı virgül, üç nokta, yay ayraç, tırnak işareti, konuşma çizgisi ve eğik çizginin kullanım yerleri; yazım kuralları tekrarı.

Bilgilendirici metin yazma; düşünceyi geliştirme yolları (tanımlama, örnekleme, karşılaştırma); haber ve biyografi yazma; kaynak gösterme.

Okuldaki roller, sorumluluklar ve rutinler; geniş zaman (Present Simple); sıklık zarfları; kişi zamirleri; a/an/the; emir cümleleri; 100–500 arası sayılar ve 1–50 sıra sayıları.

Sınıftaki öğrenme etkinlikleri; there is / there are; wh-soruları (who, what, when, where); nesne zamirleri (me, you, him, her…); iyelik sıfatları; şimdiki zaman ve geniş zaman karşılaştırması; question tags.

Fiziksel görünüm, kıyafetler ve kişilik özellikleri; have got / has got; Whose? ve iyelik zamirleri (mine, yours…); düzenli ve düzensiz sıfatlarda comparative ve superlative.

Aile üyelerinin meslekleri, iş yerleri ve rutinleri; ev türleri; gelecekteki planlar için Present Continuous, programlı olaylar için Present Simple; when / while; Which?; dönüşlülük zamirleri (myself, yourself…).

Mahalle ve şehirdeki festival ve etkinlikler; ulaşım; geçmiş zamanda to be (was / were); why / when soruları; gerunds ve infinitives; yer ve zaman edatları; was/were ile question tags.

Dünyadaki ülkeler, milliyetler, diller ve başkentler; dünya mutfakları ve yemek etkinlikleri; geçmiş zaman (Past Simple) düzenli fiiller; did / didn’t; geçmiş zamanda question tags.

Doğadaki etkinlikler; dünyadaki çevre sorunları ve çözümleri; geçmiş zaman düzensiz fiiller; düzensiz fiillerle question tags; must ve have to ile zorunluluk; should / shouldn’t ile öneri.

Gezegenler ve Dünya; aşırı hava olayları; gelecekteki yaşam; be going to (planlar ve kanıta dayalı tahmin); will (tahmin, ani karar); geleceğe ilişkin question tags.

Hava durumu ve duygular: How do you feel when it is rainy?

Peygamberlik ve peygamberlere duyulan ihtiyaç; peygamberlerin özellikleri ve görevleri; vahiy ve vahyin geliş yolları; Cebrail; peygamberlerin insanlığa örnekliği.

İlahi kitaplar (Tevrat, Zebur, İncil, Kur’an-ı Kerim) ve suhuflar; ilahi kitapların ortak mesajları; Kur’an’ın diğer kitaplardan farkı; Felak suresi ve anlamı.

Kur’an ayı Ramazan; Kadir Gecesi; orucun tanımı ve çeşitleri; orucu bozan ve bozmayan durumlar; oruç tutması gerekmeyenler; sahur, iftar, teravih; orucun kazandırdıkları; Ramazan Bayramı ve fitre; iftar duası.

Doğru sözlü olmak ve yalanın zararları; merhametli olmak; adap ve nezaket kuralları (selamlaşma, sofra, misafirlik, konuşma adabı); vatanımızı sevmek; kunut duaları.

Hz. Muhammed’in doğduğu çevre (Cahiliye dönemi Arap toplumu ve Mekke); ailesi ve çocukluğu; gençlik yılları: Hılfu’l-Fudûl, ticaret, “Muhammedü’l-Emin”, Hz. Hatice ile evliliği, Hacerü’l-Esved olayı; Fil suresi.

Geleneklerimizde dinin izleri (doğum, düğün, asker uğurlama, cenaze, bayramlar, kandiller); edebiyatımızda dinin izleri (mevlit, ilahi, naat, münacat, tekke edebiyatı); musikimizde dinin izleri (ezan, mevlit, ilahi, Mevlevi musikisi).

Güneş sistemindeki gezegenler, iç ve dış gezegenler, gezegenlerin özellikleri; asteroit kuşağı, kuyruklu yıldız, gök taşı, meteor ve meteorit.

Güneş tutulması ve Ay tutulmasının oluşumu, tam ve parçalı tutulma, tutulma gözleminde güvenlik.

Aynı ve zıt yönlü kuvvetlerin bileşkesi, dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetlerin cisimlerin hareketine etkisi.

Alınan yol ve yer değiştirme, sürat ve hız kavramları, sürat hesaplama, yol-zaman grafikleri.

Eşeyli ve eşeysiz üreme; bitkilerde çiçek, tozlaşma, döllenme ve çimlenme; hayvanlarda gelişme ve başkalaşım; insanda üremeyi sağlayan yapılar.

Sinir sisteminin bölümleri ve görevleri, refleks, iç salgı bezleri ve hormonlar, ergenlik, sistemlerin sağlığı.

Düzgün ve dağınık yansıma, yansıma kanunları, düz, çukur ve tümsek aynalar ile kullanım alanları.

Işığın soğurulması, beyaz ışığın renkleri, cisimlerin renkli görünmesi, siyah ve beyaz yüzeylerde ısınma, güneş enerjisi.

Isı alan maddelerin genleşmesi, ısı veren maddelerin büzülmesi; erime, donma, kaynama ve yoğuşma noktaları; ayırt edici özellikler.

Kütle, hacim ve yoğunluk ilişkisi; yoğunluk hesaplama; yüzme ve batma; suyun özel durumu ve günlük hayattaki önemi.

İletken ve yalıtkan maddeler, elektriksel direnç ve bağlı olduğu faktörler, ayarlanabilir direnç (reosta) ile ampul parlaklığının değişimi.

Biyoçeşitlilik, tür, habitat, ekosistem; biyoçeşitliliğin önemi, Türkiye’nin biyoçeşitliliği, endemik türler, biyoçeşitliliği tehdit eden etkenler ve koruma çalışmaları.

Hava, su, toprak, ışık ve gürültü kirliliği; ormansızlaşma ve orman yangınları; fosil ve yenilenebilir yakıtlar; çevreyi koruma.

İskelet ve kaslar, sindirim organları, kalp ve damarlar.

Maddenin tanecikli yapısı, ısı-sıcaklık farkı, ısı yalıtımı.

Sosyal grup ve sosyal rol kavramları; rollerin zaman, yer ve toplumsal koşullara göre değişmesi; geçmişte ve günümüzde aile ve toplum içindeki roller; statü ve rol çatışması.

Millî kültür ve millî değerler; ortak tarih, dil, bayramlar, gelenekler; millî değerlerin toplumsal birlikteliğe katkısı; millî semboller.

Toplumsal sorun kavramı; göç, işsizlik, çevre kirliliği, trafik, bağımlılık, akran zorbalığı gibi sorunlar; sorun çözme basamakları; bireyin ve kurumların sorumlulukları.

Enlem ve boylam, mutlak (matematik) konum, göreceli (özel) konum; Türkiye’nin matematik konumu ve sonuçları; kıtalar ve okyanuslar; Türkiye’nin jeopolitik önemi.

Dünya ve Türkiye’de iklim tipleri; iklimin bitki örtüsü, yerleşme, nüfus, ekonomik faaliyetler ve yaşam biçimine etkisi; nüfusun dağılışını etkileyen faktörler.

Türk dünyası ülkeleri ve toplulukları; ortak dil, tarih ve kültür; Türk Devletleri Teşkilatı, TÜRKSOY, TİKA, Yunus Emre Enstitüsü; eğitim ve kültür alanında iş birlikleri.

Türklerin ilk yurdu Orta Asya; göçler; Asya Hun, Göktürk ve Uygur devletleri; Orhun Yazıtları; ilk Türk devletlerinde yönetim, ekonomi, sosyal ve kültürel hayat.

İslam medeniyetinde bilim anlayışı; Beytülhikme ve tercüme hareketleri; Harezmi, Farabi, Biruni, İbn-i Sina, Cezeri, İbnü’l-Heysem gibi bilim insanları; matematik, tıp, astronomi, coğrafya ve mühendislikte katkılar.

Türk-İslam ilişkileri ve Talas Savaşı; ilk Müslüman Türk devletleri: Karahanlılar, Gazneliler, Büyük Selçuklular; Türk-İslam eserleri; sosyal ve kültürel değişimler.

Malazgirt Zaferi ve sonuçları; ilk Türk beylikleri; Türkiye Selçuklu Devleti; Haçlı Seferleri; Miryokefalon ve Kösedağ savaşları; Anadolu’nun Türk yurdu olması.

Yasama, yürütme ve yargı güçleri; kuvvetler ayrılığı; TBMM, Cumhurbaşkanı, bakanlar ve mahkemeler; kanunların yapılışı; karar almayı etkileyen kamuoyu, medya, STK’lar ve seçimler.

Temel hak ve özgürlükler; vatandaşlık sorumlulukları (vergi, askerlik, oy kullanma, kanunlara uyma); hakların korunmasında kurumlar; hak ve sorumluluk dengesinin toplumsal düzene etkisi.

Dijital vatandaşlık; e-Devlet hizmetleri; kişisel verilerin korunması (KVKK); dijital ayak izi; siber güvenlik ve siber zorbalık; dijital ortamda etik ve sorumluluk.

Türkiye’nin doğal kaynakları: verimli topraklar, su, ormanlar, madenler, enerji kaynakları; tarım, hayvancılık, madencilik, sanayi, ticaret ve turizm; kaynakların verimli kullanımı.

Ekonomik faaliyetlerle meslekler arasındaki ilişki; geleceğin meslekleri; meslek seçimi; girişimcilik; bir ürünün fikirden pazara yolculuğu: yatırım, üretim, maliyet, fiyat, reklam ve pazarlama.

Tarihî ticaret yolları (İpek Yolu, Baharat Yolu, Kral Yolu); ulaşım ve iletişim teknolojilerinin gelişimi; kültürel etkileşim ve küreselleşme.

Fikrî mülkiyet; telif hakkı (eser sahipliği), patent, faydalı model, marka ve tasarım tescili; TÜRKPATENT; patent başvuru süreci; korsan ürünler ve intihal.

Peygamberimizin gençlik yıllarındaki ahlaki özellikleri: dürüstlüğü ve güvenilirliği (“el-Emin”), haksızlığa karşı durması (Hılfu’l-Fudul), barışçılığı (Hacerülesved’in yerine konması), dürüst ticareti ve Hz. Hatice’nin kervanını yönetmesi, putlara tapmaması ve kötü alışkanlıklardan uzak durması, Hz. Hatice ile evliliği; vahyin gelişi: Hira mağarasında tefekkür, ilk vahiy (610) ve Alak suresinin ilk ayetleri, Hz. Hatice’nin tesellisi, ilk Müslümanlar, gizli ve açık davet.

Peygamberimizin gençlerle iletişimi: gençlere değer vermesi, onları dinlemesi ve fikirlerine saygı göstermesi, yeteneklerini keşfedip sorumluluk vermesi (öğretmenlik, elçilik, komutanlık, vahiy kâtipliği), hatalarında sabırla öğüt vermesi; gençlerin dünyasında Peygamberimiz: gençliğin değeri (“Beş şey gelmeden önce beş şeyin kıymetini bil: gençliği ihtiyarlıktan önce…”), Allah’a ibadetle yetişen gence müjde; Peygamberimizin yanında yetişen gençler: Hz. Ali, Musab b. Umeyr, Muaz b. Cebel, Zeyd b. Sabit, Üsame b. Zeyd, Erkam b. Ebi’l-Erkam ve Darü’l-Erkam.

Peygamberimizin Allah’a bağlılığı: Allah’ı sevmesi ve O’na güvenmesi (tevekkül), her işinde Allah’ı anması ve dua etmesi, zor anlarda Allah’a sığınması (Sevr mağarasında “Üzülme, Allah bizimle beraberdir.”, Taif duası); Peygamberimizin hayatında namaz: namazı sevmesi (“Namaz gözümün nurudur.”), namazı vaktinde ve cemaatle kılması, gece namazları, namazın insanı kötülüklerden alıkoyması, Hz. Bilal’e “Bizi namazla rahatlat ey Bilal!” demesi; Peygamberimizin hayatında şükür: nimetlerin farkında olması, gece ayakları şişene kadar namaz kılıp “Şükreden bir kul olmayayım mı?” demesi, dil, kalp ve davranışla şükür.

Peygamberimizin toplumsal ilişkileri: selamlaşma, güler yüz, komşuluk hakları (“Komşusu açken tok yatan bizden değildir.”), hasta ziyareti, yaşlılara saygı ve küçüklere sevgi, yoksul ve kimsesizlerle ilgilenmesi, misafirperverliği, farklı inanç ve kültürden insanlarla ilişkileri (Yahudi komşusunu ziyaret etmesi, Necranlı Hristiyanları mescitte ağırlaması), insanlar arasında ayrım yapmaması; Peygamberimiz ve çevre bilinci: ağaç dikmeyi teşvik etmesi (“Kıyamet kopsa elinizdeki fidanı dikin.”), suyu israf etmemek (“Akan bir nehirde olsan bile…”), hayvan hakları ve hayvanlara merhamet, Medine’yi koruma alanı ilan etmesi, temiz çevre.