Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi konu anlatımı

I. Dünya Savaşı’ndan sonra kurulan düzen: Paris Barış Konferansı ve antlaşmalar (Versay), Milletler Cemiyeti ve manda sistemi; savaş sonrası ekonomik ve toplumsal sorunlar; 1929 Büyük Buhran ve etkileri (işsizlik, korumacılık, ABD’de New Deal); totaliter rejimlerin yükselişi (İtalya’da faşizm—Mussolini, Almanya’da nazizm—Hitler, SSCB’de Stalin, Japonya’da militarizm); revizyonist ve statükocu devletler; silahsızlanma çabaları ve başarısızlığı; Türkiye’nin dış politikası: Lozan’dan kalan sorunlar (Musul, nüfus mübadelesi, yabancı okullar, dış borçlar), Milletler Cemiyeti’ne üyelik (1932), Balkan Antantı (1934), Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936), Sadabat Paktı (1937), Hatay’ın anavatana katılması (1939); Atatürk’ün “Yurtta sulh, cihanda sulh” ilkesi; Türkiye’de Büyük Buhran’a karşı devletçilik politikası.

II. Dünya Savaşı’nın nedenleri (Versay’ın ağır koşulları, Büyük Buhran, totaliter rejimler, Mihver-Müttefik bloklaşması, yatıştırma politikası, Münih Konferansı); savaşın başlaması (1 Eylül 1939 Polonya’nın işgali), Alman yıldırım savaşı, Fransa’nın düşüşü, Barbarossa Harekâtı (SSCB’ye saldırı), Pearl Harbor ve ABD’nin savaşa girmesi, Stalingrad, El Alameyn, Normandiya çıkarması (1944); Holokost ve savaş suçları; atom bombaları (Hiroşima, Nagazaki) ve savaşın sona ermesi (1945); Yalta ve Potsdam konferansları; savaşın sonuçları (can kaybı, Birleşmiş Milletler, Nürnberg mahkemeleri, iki kutuplu dünya, sömürgelerin bağımsızlığı); Türkiye’nin savaş politikası (tarafsızlık, 1939 Türk-İngiliz-Fransız İttifakı, 1941 Türk-Alman Saldırmazlık Paktı, Adana Görüşmesi, Kahire Konferansı, Milli Korunma Kanunu, Varlık Vergisi, ekmek karnesi, Şubat 1945’te Almanya ve Japonya’ya savaş ilanı).

Soğuk Savaş kavramı ve iki kutuplu dünya düzenine geçiş; ABD ve SSCB’nin ideolojik rekabeti (liberal demokrasi-kapitalizm ve komünizm); Truman Doktrini ve Marshall Planı (1947), NATO (1949), Varşova Paktı (1955), COMECON; Berlin Ablukası ve Almanya’nın bölünmesi, Berlin Duvarı (1961); Çin’de komünist devrim (1949), Kore Savaşı (1950–1953); silahlanma ve uzay yarışı (Sputnik 1957, Ay’a iniş 1969), Küba Füze Krizi (1962); dekolonizasyon ve Bağlantısızlar Hareketi; Orta Doğu’da rekabet; Türkiye: SSCB’nin Boğazlar ve Doğu Anadolu talepleri, Truman yardımı, Marshall Planı, çok partili hayat ve 1950 seçimleri, Kore Savaşı’na asker gönderilmesi, NATO üyeliği (1952), Balkan Paktı (1953), Bağdat Paktı (1955), Kıbrıs meselesinin ortaya çıkışı.

Yumuşama (detant) dönemi (1969–1979): silahsızlanma antlaşmaları (SALT), Helsinki Nihai Senedi (1975), Vietnam Savaşı, Orta Doğu’da Arap-İsrail savaşları ve 1973 petrol krizi, İran İslam Devrimi (1979), SSCB’nin Afganistan’ı işgali (1979); Türkiye: Kıbrıs Barış Harekâtı (1974), ABD silah ambargosu, 1960-1971-1980 müdahaleleri, 24 Ocak 1980 kararları ve dışa açılma; Soğuk Savaş’ın sona ermesi: Gorbaçov’un glasnost-perestroyka politikaları, Berlin Duvarı’nın yıkılması (1989), Almanya’nın birleşmesi, SSCB’nin dağılması (1991); Türk cumhuriyetlerinin bağımsızlığı ve Türkiye’nin ilk tanıyan ülke olması; Körfez Savaşı, Bosna ve Kosova; küreselleşme: ekonomik (serbest ticaret, Dünya Ticaret Örgütü), teknolojik (internet, sosyal medya), kültürel boyutları, 11 Eylül 2001, küresel terör, göç, iklim değişikliği, 2008 küresel ekonomik krizi; Türkiye’nin AB süreci ve Türk Devletleri Teşkilatı.