Türk Kültür ve Medeniyet Tarihi konu anlatımı

Türk devlet anlayışı: il (devlet), kut (yönetme yetkisinin Tanrı tarafından verildiği inancı), hükümdarın görevleri (halkı doyurmak, giydirmek, çoğaltmak, adaletle yönetmek), hükümdar unvanları (kağan, han, sultan, padişah); ülkenin hanedanın ortak malı sayılması ve taht kavgaları; ikili teşkilat (doğu-batı), kurultay, hatun ve devlet yönetimindeki yeri; İslamiyet öncesi ve sonrası Türk devletlerinde merkezî yönetim (Selçuklu divanı, Osmanlı Divan-ı Hümayunu), taşra yönetimi ve ikta-tımar sistemi; ordu teşkilatı (onlu sistem, Mete Han, kapıkulu); cihan hâkimiyeti ve “nizam-ı âlem” ülküsü; Orhun Yazıtları’nda devlet anlayışı.

Türk hukukunun kaynakları ve gelişimi; İslamiyet öncesi Türklerde töre (yazısız hukuk), töreyi oluşturan unsurlar (örf, âdet, hükümdar buyrukları-yarlıklar, kurultay kararları), töreye uyma yükümlülüğü ve hükümdarın töreye bağlılığı; yargı (yargucu, kurultayın yargı yetkisi), ceza hukuku (ağır cezalar, öç alma yasağı) ve aile-mülkiyet hukuku; Uygur hukuk belgeleri (borç, satış, kira sözleşmeleri, şahit ve mühür kullanımı); İslamiyet sonrası şer’i ve örfi hukuk; kadılık teşkilatı ve kadıların görevleri; Selçuklu ve Osmanlı’da kanunnameler (Fatih Kanunnamesi, Kanuni dönemi), Mecelle; Cumhuriyet döneminde hukuk reformları (Medeni Kanun 1926, Ceza ve Ticaret kanunları).

Türklerde toplumsal yapı: aile (oguş), urug (sülale), boy, budun, il; konar-göçer (göçebe) ve yerleşik yaşam; ailede kadının yeri, ana-baba hakkı; toplumsal sınıf ayrımının belirgin olmaması; İslamiyet sonrası toplumsal yapı (Selçuklu ve Osmanlı’da yöneticiler-askerîler ve reaya, millet sistemi, ahilik ve fütüvvet, loncalar, vakıflar); ekonomik hayat: hayvancılık ve at kültürü, tarım, madencilik ve demircilik (Ergenekon), ticaret ve İpek Yolu, kervansaraylar; Osmanlı’da tımar sistemi, lonca ekonomisi, narh, iaşecilik-gelenekçilik-fiskalizm ilkeleri; para ve vergi sistemleri.

Türklerde eğitim: İslamiyet öncesi uygulamalı ve hayata yönelik eğitim (binicilik, okçuluk, töre), yazı ve alfabeler (Kök Türk, Uygur, Arap, Latin), Orhun Yazıtları; İslamiyet sonrası medreseler (Nizamiye, Selçuklu ve Osmanlı medreseleri, Sahn-ı Seman, Süleymaniye), Enderun, sıbyan mektepleri; bilim insanları (Farabi, Biruni, İbn Sina, Kaşgarlı Mahmud, Uluğ Bey, Ali Kuşçu, Takiyüddin, Piri Reis, Katip Çelebi); sanat: hayvan üslubu, kurgan sanatı, balbal; mimari (kümbet, kervansaray, cami, külliye, Mimar Sinan), çini, hat, tezhip, minyatür, halı-kilim, ebru; müzik (kopuz, mehter); spor: atlı sporlar, okçuluk, cirit, güreş (Kırkpınar), çöğen; Türk kültürünün dünya mirasına katkısı (UNESCO).