Lise · 11. sınıf · Fizik · Ünite: Ek Konular (önceki program) · ~1 dk okuma
Torkun tanımı, dönme dengesi şartları, ağırlık merkezi ve kütle merkezi.
Tork
Kuvvetin döndürme etkisidir: τ = F·d (d: kuvvetin dönme eksenine dik uzaklığı). Kapı kolunun menteşeden uzağa takılması daha az kuvvetle açmayı sağlar.
Denge şartları
Bir cismin dengede olması için bileşke kuvvet sıfır (öteleme dengesi) ve bileşke tork sıfır (dönme dengesi) olmalıdır. Tahterevallide ağır olan kişi desteğe daha yakın oturur.
Ağırlık merkezi
Cismin ağırlığının etki ettiği varsayılan noktadır. Ağırlık merkezi alçaldıkça ve destek tabanı genişledikçe denge kararlılığı artar (yarış arabaları basık yapılır).
Önemli noktalar
τ = F·d
Denge: ΣF = 0 ve Στ = 0
Ağır olan desteğe yakın
Alçak ağırlık merkezi → kararlı denge
Örnek soru ve çözümü
Soru
Tahterevallide 400 N’luk çocuk desteğe 1,5 m uzakta. 300 N’luk çocuk kaç m uzağa oturmalı?
Çözüm
400·1,5 = 300·d → d = 2 m.
Kendini dene
1. 20 N’luk kuvvet dönme eksenine 0,5 m dik uzaklıktan uygulanırsa tork?