Maddenin tanecikli yapısı, ısı-sıcaklık farkı, ısı yalıtımı.
Tanecikli yapı
Maddeler gözle görülmeyen küçük taneciklerden oluşur. Katılarda tanecikler sıkı ve düzenlidir, yalnızca titreşir. Sıvılarda tanecikler daha serbesttir, birbirinin üzerinden kayar. Gazlarda tanecikler çok uzak ve hızlıdır, bulundukları kabı doldurur.
Isı ve sıcaklık
Isı, sıcaklık farkından dolayı sıcak maddeden soğuk maddeye aktarılan enerjidir; birimi kalori ya da joule’dür. Sıcaklık, taneciklerin ortalama hareket enerjisinin göstergesidir; termometreyle ölçülür ve birimi °C’dir. Isı alan maddenin sıcaklığı artar, ısı veren maddenin sıcaklığı azalır.
Isı yalıtımı
Isıyı iyi ileten maddelere iletken (metaller), iyi iletmeyenlere yalıtkan (tahta, plastik, strafor, yün) denir. Evlerde mantolama ve çift camlı pencere ısı kaybını azaltarak enerji tasarrufu sağlar. Tencere sapının plastik yapılması eli korumak içindir.
- Gaz tanecikleri en hareketlidir.
- Isı enerjidir; sıcaklık ölçülen değerdir.
- Isı sıcaktan soğuğa geçer.
- Metaller iletken, strafor yalıtkan
Örnek soru ve çözümü
Sıcak çayın içine konan metal kaşığın sapı neden kısa sürede ısınır?
Metaller ısıyı iyi iletir; ısı sıcak çaydan kaşığın sapına doğru iletilir.