8. sınıf Fen Bilimleri · Ek Konular (önceki program)
Ortaokul · 8. sınıf · Fen Bilimleri · Ünite: Ek Konular (önceki program) · ~1 dk okuma
Sesin yayılması, sürat, yükseklik (frekans), şiddet (genlik), ses yalıtımı.
Yayılma
Ses titreşimle oluşur ve maddesel ortamda yayılır; boşlukta yayılmaz (uzayda ses duyulmaz). Sesin sürati katılarda en fazla, gazlarda en azdır. Havada yaklaşık 340 m/s’dir.
Yükseklik ve şiddet
Sesin incelik-kalınlığı frekansla ilgilidir: frekans arttıkça ses incelir (tiz). Sesin şiddeti (gürlüğü) genlikle ilgilidir ve desibel (dB) ile ölçülür; kaynaktan uzaklaştıkça azalır.
Yansıma ve yalıtım
Ses engellere çarpınca yansır; yankı oluşur. Yumuşak ve gözenekli yüzeyler (halı, sünger) sesi soğurur. Konser salonları ve yollardaki ses perdeleri ses yalıtımı için tasarlanır.
Önemli noktalar
Boşlukta ses yayılmaz
Sürat: katı > sıvı > gaz
Frekans ↑ → ince ses
Genlik ↑ → şiddet ↑ (dB)
Örnek soru ve çözümü
Soru
Şimşeği gördükten 3 saniye sonra gök gürültüsünü duyduk. Şimşek yaklaşık kaç m uzakta?
Çözüm
340 × 3 ≈ 1 020 m.
Kendini dene
1. Ses hangi ortamda yayılmaz?
Hava
Su
Boşluk
Demir
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Boşluk · Maddesel ortam gerekir.
2. Sesin en hızlı yayıldığı ortam hangisidir?
Sıvı
Boşluk
Gaz
Katı
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Katı · Katı.
3. Sesin şiddeti hangi birimle ölçülür?
Hertz
Desibel
Joule
Newton
Cevabı göster
Doğru cevap: B) Desibel · dB.
4. Frekansı yüksek ses nasıldır?
İnce (tiz)
Kalın
Yavaş
Şiddetli
Cevabı göster
Doğru cevap: A) İnce (tiz) · İnce.
5. Halı ve perdeler sesi soğurarak yankıyı azaltır.
Doğru
Yanlış
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Doğru · Doğru.
Konunun tüm sorularını ve testlerini gamedschool’da çözebilir, yanlışlarını tekrar edebilirsin.
