Rakamlar (0-9) ve sayılar; nesne sayısını sayma ve sayıyla eşleştirme; 20’ye kadar sayıları okuma ve yazma, 100’e kadar onluklarla sayma; onluk ve birlik kavramı, iki basamaklı sayıları onluk ve birliklerine ayırma (çözümleme); onluk çerçeve ve onluk-birlik blokları; sıfır kavramı.
Rakamlar ve sayılar
Rakamlar: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 → Sayıları yazmak için kullandığımız 10 işaret
Sayı: Rakamlarla yazılan ve kaç tane olduğunu gösteren değer (3 elma, 12 kalem)
- Sıfır (0): Hiç nesne yok demektir. Tabakta hiç elma yoksa 0 elma vardır.
- Nesneleri birer birer, hiçbirini atlamadan ve iki kez saymadan sayarız. Saydığın son sayı, kaç tane olduğunu söyler.
Sayıları okuma: 11 on bir, 12 on iki, 15 on beş, 19 on dokuz, 20 yirmi
💡 Parmakların 10 tane: 10’a kadar parmaklarınla sayabilirsin!
Onluk ve birlik
10 tane birlik = 1 onluk
- 10 tane çubuğu bir lastikle bağlarsak 1 deste (1 onluk) olur.
- 14 = 1 onluk + 4 birlik → 10 + 4
- 20 = 2 onluk + 0 birlik
- 37 = 3 onluk + 7 birlik
Basamaklar: İki basamaklı sayılarda soldaki rakam onlar, sağdaki rakam birler basamağıdır.
| Sayı | Onlar | Birler |
|---|---|---|
| 14 | 1 | 4 |
| 26 | 2 | 6 |
| 50 | 5 | 0 |
Onluklarla saymak
Onar onar sayma: 10, 20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90, 100
Sayıyı oluşturma: 4 onluk ve 2 birlik → 42
Sayıyı çözümleme: 68 → 6 onluk ve 8 birlik → 60 + 8
Onluk çerçeve: Dolu bir onluk çerçevede 10 nokta vardır. Bir dolu çerçeve ve 3 nokta → 13
💡 Bir sayıda birler basamağı 9’dan büyük olamaz; 10 birlik olunca 1 onluk yaparız.
Kavramlar
- rakam
- sayıları yazdığımız işaret
- sayı
- kaç tane olduğunu gösteren değer
- onluk
- 10 tane birlik
- birlik
- tek tek nesne
- deste
- 10 tane
- Rakamlar 0’dan 9’a kadar 10 tanedir
- Sıfır hiç nesne olmadığını gösterir
- 10 birlik = 1 onluk (1 deste)
- 14 = 1 onluk + 4 birlik
- Onar sayma: 10, 20, 30 … 100
- Soldaki rakam onlar, sağdaki birler basamağı
Örnek soru ve çözümü
Onluk çerçevelere bak: Kaç nokta var?
Bir çerçeve dolu (10), diğerinde 3 nokta var: 10 + 3 = 13.
Çözümlü örnekler
1. 2 onluk ve 5 birlik hangi sayıdır? Kolay
Çözüm25.
2. 47 sayısında kaç onluk, kaç birlik vardır? Orta
Çözüm4 onluk ve 7 birlik.
3. 1 onluk ve 12 birlik hangi sayıyı gösterir? Zor
Çözüm12 birlik = 1 onluk 2 birlik; toplam 2 onluk 2 birlik = 22.
Sık yapılan hatalar
- Nesneleri sayarken bir nesneyi iki kez saymak.
- 14’ü 41 yazmak (onlar ve birler basamağını karıştırmak).
- Sıfırı sayı olarak düşünmemek.
Biliyor muydun?
Eski insanlar sayı saymak için çubuklara çentik atar, taş ve parmak kullanırdı. Bugün kullandığımız rakamlar yüzyıllar boyunca Hindistan’dan İslam dünyasına, oradan Avrupa’ya yayıldı!