Kalıtım: Eş Baskınlık, Kan Grupları ve Eşeye Bağlı Kalıtım konu anlatımı
10. sınıf Biyoloji · Ek Konular (önceki program)
Lise · 10. sınıf · Biyoloji · Ünite: Ek Konular (önceki program) · ~1 dk okuma
Eksik baskınlık, eş baskınlık, çok alellilik (ABO), Rh faktörü, eşeye bağlı kalıtım (renk körlüğü, hemofili).
Eksik ve eş baskınlık
Eksik baskınlıkta heterozigot birey ara fenotip gösterir: kırmızı × beyaz akşamsefası → pembe. Eş baskınlıkta iki alel birlikte etkisini gösterir: AB kan grubu.
Kan grupları
ABO sisteminde üç alel vardır: Iᴬ ve Iᴮ eş baskın, i çekiniktir. A grubu: IᴬIᴬ veya Iᴬi; O grubu: ii. Rh+ baskın, Rh− çekiniktir.
Eşeye bağlı kalıtım
X kromozomunda taşınan çekinik özellikler (renk körlüğü, hemofili) erkeklerde daha sık görülür; çünkü erkeklerde tek X vardır (XY). Taşıyıcı anneden oğullara %50 olasılıkla geçer.
Önemli noktalar
AB: eş baskınlık
O grubu: ii
Rh+ baskın
Renk körlüğü: X’e bağlı çekinik
Örnek soru ve çözümü
Soru
AB kan gruplu anne ile O kan gruplu babanın çocukları hangi kan gruplarında olabilir?
Çözüm
Iᴬi (A) veya Iᴮi (B); AB ya da O olamaz.
Kendini dene
1. O kan grubunun genotipi hangisidir?
IᴬIᴮ
ii
IᴮIᴮ
Iᴬi
Cevabı göster
Doğru cevap: B) ii · ii
2. Kırmızı × beyaz çiçekten pembe çiçek oluşması hangi kalıtım tipidir?
Eşeye bağlı
Tam baskınlık
Eksik baskınlık
Eş baskınlık
Cevabı göster
Doğru cevap: C) Eksik baskınlık · Ara fenotip.
3. Renk körlüğü neden erkeklerde daha sık görülür?
Erkeklerde iki X vardır
Y kromozomunda taşınır
Çevreseldir
Erkeklerde tek X kromozomu vardır
Cevabı göster
Doğru cevap: D) Erkeklerde tek X kromozomu vardır · Tek X.
4. Heterozigot A kan gruplu (Iᴬi) iki kişinin çocuğunun O grubu olma olasılığı?
0
1/4
1/2
3/4
Cevabı göster
Doğru cevap: B) 1/4 · ii: 1/4
5. AB kan grubu eş baskınlığa örnektir.
Doğru
Yanlış
Cevabı göster
Doğru cevap: A) Doğru · Doğru.
Konunun tüm sorularını ve testlerini gamedschool’da çözebilir, yanlışlarını tekrar edebilirsin.
