10. Sınıf Biyoloji konu anlatımı

Canlılık için enerjinin önemi; ATP’nin yapısı ve enerji aktarımındaki rolü; fotosentez denklemi, pigmentler ve ışık soğurma; ışığa bağımlı tepkimeler ve Calvin döngüsü; fotosentez hızına etki eden faktörler (ışık şiddeti ve dalga boyu, CO₂, sıcaklık, su, mineraller, pH); fotosentezde kullanılan ve üretilen maddeler; kemosentez.

Sindirimin tanımı, mekanik ve kimyasal sindirim; hücre içi ve hücre dışı sindirim; omurgalılarda diş, mide ve bağırsak adaptasyonları (otçul, etçil, hepçil, geviş getirenler); insanda sindirim kanalı ve yardımcı organlar; enzimler ve sindirimin aşamaları; emilim (villus), taşınma ve kalın bağırsağın görevi.

Hücresel solunumun amacı; oksijenli solunumun evreleri (glikoliz, Krebs döngüsü, elektron taşıma sistemi) ve ATP kazancı; oksijensiz solunum; besinlerin (yağ, protein) solunuma katılma yolları; etil alkol ve laktik asit fermantasyonu ve günlük hayattaki kullanımları; fotosentez-solunum ilişkisi; besin gruplarının enerji değerleri ve metabolizma hızı.

Ekosistem, habitat ve ekolojik niş; cansız (abiyotik) bileşenler (ışık, sıcaklık, su, toprak, mineraller) ve canlı (biyotik) bileşenler (üreticiler, tüketiciler, ayrıştırıcılar); besin zinciri ve besin ağı; trofik düzeyler; enerji ve biyokütle piramitleri, %10 kuralı; biyolojik birikim.

Popülasyon, komünite ve ekosistem kavramları; popülasyon yoğunluğu ve büyüklüğü (doğum, ölüm, göç); J ve S büyüme eğrileri; taşıma kapasitesi ve çevre direnci; tür içi ve türler arası etkileşimler: rekabet, av-avcı ilişkisi, simbiyotik ilişkiler (mutualizm, kommensalizm, parazitizm); süksesyon (birincil ve ikincil).

Maddenin ekosistemdeki döngüsü ve ayrıştırıcıların rolü; su döngüsü (buharlaşma, terleme, yoğuşma, yağış, sızma); karbon döngüsü (fotosentez, solunum, ayrışma, fosil yakıtlar, okyanuslar); azot döngüsü (azot bağlama, amonyaklaşma, nitrifikasyon, denitrifikasyon); insan etkinliklerinin döngülere etkisi.

Ekolojik sürdürülebilirliğin anlamı ve önemi; sürdürülebilirliği kısıtlayan durumlar: habitat kaybı ve parçalanması, hava kirliliği, ozon tabakasının incelmesi, asit yağmurları, su ve toprak kirliliği, radyoaktif kirlilik, küresel iklim değişikliği, erozyon, orman yangınları ve biyoçeşitlilik kaybı; sürdürülebilirliğin sağlanması.

Ekolojik ayak izi ve biyokapasite kavramları; Dünya Aşım Günü; ekolojik ayak izini küçültme yolları; doğal kaynaklar (yenilenebilir-yenilenemez) ve biyoçeşitliliğin korunması (koruma alanları, gen bankaları, yerinde ve yer dışında koruma); atık türleri, atık hiyerarşisi, sıfır atık, kompost ve geri dönüşüm.

Gen, alel, genotip, fenotip ve Mendel çaprazlamaları.

Bölünme türleri ve kromozom sayısı.

Eksik baskınlık, eş baskınlık, çok alellilik (ABO), Rh faktörü, eşeye bağlı kalıtım (renk körlüğü, hemofili).