Ekosistemin unsurları, enerji akışı, madde döngüleri; dünyadaki başlıca biyomlar.
Ekosistem
Belirli bir alandaki canlılar ile cansız çevrenin (su, toprak, iklim) karşılıklı etkileşimidir. Enerji Güneş’ten üreticilere, oradan tüketicilere aktarılır; her basamakta enerjinin yaklaşık %90’ı kaybolur.
Madde döngüleri
Su, karbon, azot ve oksijen döngüleri ekosistemlerde maddenin sürekli dolaşmasını sağlar. İnsan faaliyetleri (fosil yakıt kullanımı, ormansızlaşma) bu döngülerin dengesini bozar.
Biyomlar
İklim koşullarına göre oluşan büyük ekosistemlerdir: tropikal yağmur ormanları (en zengin biyoçeşitlilik), savan, çöl, akdeniz (maki), ılıman orman, step, tayga ve tundra.
- Ekosistem: canlı + cansız
- Her basamakta enerji kaybı ≈ %90
- Madde döngüsel, enerji tek yönlü
- Yağmur ormanları: en zengin biyom
Örnek soru ve çözümü
Neden besin zincirlerinin basamak sayısı sınırlıdır?
Her basamakta enerjinin çoğu ısı olarak kaybolur; üst basamaklara yeterli enerji kalmaz.