11. Sınıf Coğrafya konu anlatımı

Mekânsal sorun kavramı (kentleşme, trafik, afet riski, su kıtlığı, çevre kirliliği, göç); coğrafya biliminin mekânsal sorunlara yaklaşımı (problemin tanımlanması, veri toplama, mekânsal analiz, çözüm önerisi, planlama); disiplinlerarası çalışma; web tabanlı CBS uygulamaları (çevrim içi harita servisleri, e-Devlet adres ve parsel sorgulama, TUCBS, AFAD toplanma alanları, MGM, Türkiye Deprem Tehlike Haritası, trafik yoğunluk haritaları), açık veri ve kullanım etiği.

Dünyadaki suyun dağılımı (tuzlu-tatlı, buzul, yer altı, yüzey suları); su kaynakları: akarsular (rejim, havza, akım), göller (oluşumlarına göre: tektonik, volkanik, karstik, set gölleri; tuzluluk), yer altı suları ve kaynaklar (artezyen, fay kaynağı, gayzer); Türkiye’nin akarsu havzaları, başlıca akarsuları ve gölleri; su kaynaklarının yerleşme, tarım, enerji (HES ve barajlar), sanayi, ulaşım ve turizme etkileri; sınıraşan sular (Fırat-Dicle).

Yerleşmelerin mekânsal organizasyonu: kır ve kent kullanım alanları (merkezî iş alanı, konut, sanayi, rekreasyon, ulaşım), kentsel büyüme modelleri, plansız kentleşme ve gecekondu, kentsel dönüşüm, uydu kentler, akıllı ve sürdürülebilir şehir; yerleşmelerin hiyerarşisi (köy, kasaba, şehir, metropol, megakent); etki (hinterland) alanı ve onu belirleyen faktörler; Türkiye’de metropoller ve etki alanları; merkezî yerleşmeler ve hizmet ağları.

Tarımı etkileyen doğal (iklim, toprak, yer şekilleri, su) ve beşerî (teknoloji, sermaye, pazar, politika) faktörler; tarım türleri (ekstansif-entansif, geçimlik-ticari, plantasyon); dünyada ve Türkiye’de başlıca tarım ürünleri; gıda güvencesi kavramı (erişilebilirlik, yeterlilik, güvenilirlik, istikrar), açlık ve gıda israfı; sürdürülebilir tarım uygulamaları (damla sulama, organik ve iyi tarım, nöbetleşe ekim, akıllı tarım, yerel tohum, tarım arazilerinin korunması).

Maden kavramı ve madenlerin oluşumu; stratejik ve kritik maden kavramları; kritik mineraller (lityum, kobalt, nikel, grafit, nadir toprak elementleri) ve kullanım alanları (piller, elektrikli araçlar, elektronik, savunma, yenilenebilir enerji); Türkiye’nin maden varlığı (bor, krom, nadir toprak elementleri – Beylikova, mermer, kömür); enerji kaynakları: yenilenemez (kömür, petrol, doğal gaz, nükleer) ve yenilenebilir (hidroelektrik, rüzgâr, güneş, jeotermal, biyokütle); Türkiye’nin enerji görünümü, dışa bağımlılık, enerji koridorları ve Akkuyu NGS.

Sanayinin kuruluş yerini etkileyen faktörler (ham madde, enerji, pazar, ulaşım, iş gücü, sermaye, teşvik); sanayi türleri ve kümelenme; Türkiye’de sanayinin dağılışı ve organize sanayi bölgeleri; sanayileşmenin mekânsal etkileri: kentleşme ve göç, arazi kullanımının değişmesi, ulaşım ağları, bölgesel gelişmişlik farkları; çevresel etkiler (hava, su ve toprak kirliliği, tarım arazisi kaybı); yeşil sanayi, döngüsel ekonomi ve sanayinin desantralizasyonu.

Gezegen sınırları kavramı (dokuz sınır: iklim değişikliği, biyosfer bütünlüğü, arazi kullanımı, tatlı su, biyojeokimyasal akışlar, okyanus asitlenmesi, aerosoller, ozon, yeni maddeler) ve aşılan sınırlar; sera etkisi ve sera gazları; küresel iklim değişikliğinin nedenleri ve kanıtları (sıcaklık artışı, buzulların erimesi, deniz seviyesi yükselmesi, aşırı hava olayları); dünyaya ve Türkiye’ye etkileri (kuraklık, orman yangınları, sel, tarım, göç); azaltım ve uyum; Kyoto, Paris Anlaşması, Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefi.

Türkiye’nin su potansiyeli ve kişi başına düşen su miktarı, su stresi kavramı; suyun kullanım alanları (tarım, içme-kullanma, sanayi); su kaynaklarını tehdit eden durumlar (kuraklık, aşırı yer altı suyu çekimi ve obruklar, kirlilik, sulak alan kaybı, kayıp-kaçak); sürdürülebilir su yönetimi: havza yönetimi, modern sulama, atık suyun geri kazanımı, yağmur suyu hasadı, su ayak izi; bireysel tasarruf; DSİ ve “Su Verimliliği Seferberliği”.

Kültürel hinterland kavramı; Türkiye’nin tarihî ve kültürel bağlarının bulunduğu coğrafyalar (Balkanlar, Kafkasya, Orta Asya, Orta Doğu, Kuzey Afrika) ve ortak kültürel unsurlar (dil, din, mimari, mutfak, gelenekler); yurt dışındaki Türk toplulukları ve diaspora; kültürel hinterlandı güçlendiren kurum ve kuruluşlar (TİKA, Yunus Emre Enstitüsü, Türkiye Maarif Vakfı, YTB, Türk Devletleri Teşkilatı, TRT yayınları, Türkiye Bursları); kültürel diplomasi ve yumuşak güç; Türk dizilerinin ve turizmin etkisi.

Tarımsal üretimde Hollanda (küçük alan-yüksek verim, polderler, seracılık, teknoloji, kooperatifler, tarım ihracatı); sanayileşme sürecinde Almanya (Ruhr, kömür-demir, nitelikli iş gücü, otomotiv ve makine, mesleki eğitim) ve Mısır (Nil, pamuk ve tekstil, Süveyş Kanalı, nüfus ve sanayileşme sorunları); madencilikte Avustralya (demir cevheri, lityum, boksit, kömür; Pilbara, ihracat ve Asya pazarı); enerjide Rusya (doğal gaz ve petrol, Sibirya, boru hatları) ve Suudi Arabistan (petrol, OPEC, Vizyon 2030 ve çeşitlendirme).

Nüfus yoğunluğu, nüfus piramitleri ve göç.

Ekosistemin unsurları, enerji akışı, madde döngüleri; dünyadaki başlıca biyomlar.

Turizm türleri ve merkezleri, dış ticaret, kara-deniz-hava-demir yolu ulaşımı.