Kelime işlemci programıyla metin oluşturma ve biçimlendirme; resim ve tablo ekleme; sunu programıyla slayt hazırlama; iyi bir sunumun tasarım ilkeleri; dosya kaydetme ve uzantılar; dijital ürün planlama adımları.
Kelime işlemci ile belge hazırlama
Kelime işlemci: metin yazma, düzenleme ve biçimlendirme programıdır (ör. LibreOffice Writer, Word, çevrim içi belgeler).
Biçimlendirme araçları:
| Araç | Ne yapar? |
|---|---|
| K (kalın) | yazıyı kalınlaştırır |
| T (italik) | yazıyı eğik yapar |
| <u>A</u> (altı çizili) | altını çizer |
| Yazı tipi / boyutu | yazının şeklini ve büyüklüğünü değiştirir |
| Yazı rengi | metni renklendirir |
| Hizalama | sola, ortaya, sağa, iki yana yaslar |
| Madde işaretleri | liste oluşturur |
Kısayollar: Ctrl + C (kopyala) · Ctrl + V (yapıştır) · Ctrl + X (kes) · Ctrl + Z (geri al) · Ctrl + S (kaydet) · Ctrl + A (tümünü seç) · Ctrl + B (kalın; Türkçe klavyede çoğu programda Ctrl + K)
| Kısayol | İşlev |
|---|---|
| Ctrl + C | Kopyala |
| Ctrl + V | Yapıştır |
| Ctrl + X | Kes |
| Ctrl + Z | Geri al |
| Ctrl + S | Kaydet |
Sunu hazırlama ve tasarım ilkeleri
Sunu programı: slaytlardan oluşan sunumlar hazırlar (ör. LibreOffice Impress, PowerPoint).
İyi bir sunu için ilkeler:
- Her slaytta tek bir ana fikir olsun.
- 6×6 kuralı: bir slaytta en fazla 6 satır, her satırda yaklaşık 6 kelime
- Yazılar okunaklı olsun (başlık 32+, metin 20+ punto)
- Zıt renkler kullan: koyu zemine açık yazı ya da açık zemine koyu yazı
- Konuyla ilgili görseller ekle; görsellerin kaynağını belirt
- Animasyon ve geçişleri az ve sade kullan
- İlk slayt başlık, son slayt kaynaklar / teşekkür olsun
Dijital ürün oluşturma adımları: 1) Konuyu ve amacı belirle → 2) Araştır ve bilgi topla → 3) Taslak (plan) çiz → 4) Ürünü oluştur → 5) Kontrol et, geri bildirim al, düzelt → 6) Paylaş
Kaydetme ve dosya türleri
- Kaydet (Ctrl + S): dosyayı mevcut adıyla saklar.
- Farklı kaydet: yeni ad, konum veya türle saklar.
- Dosya adı anlamlı olmalı: “belge1” yerine “5B_Ece_Su_Dongusu_Sunusu”
| Uzantı | Tür |
|---|---|
| .odt / .docx | metin belgesi |
| .odp / .pptx | sunu |
| .ods / .xlsx | hesap tablosu |
| düzeni değişmeyen, herkesin açabildiği belge | |
| .png / .jpg | resim |
💡 Çalışırken sık sık kaydet! Elektrik kesilirse kaydedilmemiş değişiklikler kaybolur.
Kavramlar
- biçimlendirme
- metnin görünüşünü düzenleme
- slayt
- sununun her bir sayfası
- hizalama
- metni sağa, sola, ortaya yaslama
- taslak
- ürünün ilk planı
- punto
- yazı büyüklüğü birimi
- Kelime işlemci metin, sunu programı slayt hazırlar
- Kalın, italik, altı çizili, hizalama, madde işareti
- Ctrl+C kopyala, Ctrl+V yapıştır, Ctrl+Z geri al, Ctrl+S kaydet
- 6×6 kuralı ve zıt renkler
- Görsellerin kaynağını belirt
- Ürün: amaç → araştır → taslak → oluştur → kontrol → paylaş
Örnek soru ve çözümü
Bir slaytta 12 satır yazı, sarı zemin üzerine beyaz yazı ve her harfte animasyon var. Sununun hatalarını ve çözümlerini yazınız.
Çok fazla yazı (6×6 kuralına uyulmalı); sarı-beyaz renk zıtlığı zayıf (koyu yazı seçilmeli); aşırı animasyon dikkati dağıtır (sade geçişler kullanılmalı).
Çözümlü örnekler
1. Yanlışlıkla silinen bir paragrafı geri getirmek için hangi kısayol kullanılır? Kolay
ÇözümCtrl + Z (geri al).
2. Kes-yapıştır ile kopyala-yapıştır arasındaki fark nedir? Orta
ÇözümKes, metni eski yerinden kaldırıp taşır; kopyala, eski yerinde bırakıp bir kopyasını oluşturur.
3. Hazırladığın sunuyu herkesin aynı düzende açabilmesi için hangi türde kaydedersin? Neden? Zor
ÇözümPDF olarak; PDF’de yazı tipi ve düzen her cihazda aynı görünür.
Sık yapılan hatalar
- Slayta tüm metni kopyalayıp yapıştırmak.
- Dosyaya “yeni belge” gibi anlamsız adlar vermek.
- Çalışmayı bitirmeden hiç kaydetmemek.
Biliyor muydun?
İlk sunu programlarından biri 1987’de “Presenter” adıyla çıktı; o zamanlar slaytlar bilgisayarda hazırlanıp asetat kâğıdına basılarak tepegözle yansıtılıyordu!