İnternet ve web kavramları; web tarayıcı ve arama motoru; doğru anahtar kelime seçimi; güvenilir bilgi kaynağını ayırt etme; e-posta adresi ve e-posta yazma kuralları; bulut depolama ve çevrim içi ortak çalışma.
İnternet, web ve arama motorları
İnternet: dünyadaki milyonlarca bilgisayarın birbirine bağlandığı küresel ağdır.
Web (WWW): internet üzerindeki web sayfalarının tümüdür.
| Kavram | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| Web tarayıcı | Web sayfalarını görüntüleyen program | Chrome, Firefox, Edge, Safari |
| Arama motoru | İnternette bilgi aramaya yarayan site | Google, Bing, Yandex |
| Web adresi (URL) | Bir sitenin adresi | https://www.meb.gov.tr |
| Bağlantı (link) | Başka sayfaya götüren tıklanabilir metin/resim | — |
Web adresindeki uzantılar: .gov.tr (devlet), .edu.tr (üniversite), .k12.tr (okul), .org (kuruluş), .com (ticari)
🔒 https ve kilit simgesi bağlantının şifreli (güvenli) olduğunu gösterir.
Doğru arama ve güvenilir bilgi
Anahtar kelime seçimi:
- ❌ “Benim ödevim için Türkiye’deki en uzun nehir hangisidir acaba”
- ✅ “Türkiye en uzun nehir”
- Tam ifade aramak için tırnak kullan: “Kızılırmak uzunluğu”
Bilgi güvenilir mi? (5 soru)
- Kim yazmış? Yazarı ya da kurumu belli mi?
- Ne zaman yazılmış? Güncel mi?
- Nerede yayımlanmış? Resmî kurum, ansiklopedi, bilimsel site mi?
- Başka kaynaklar da aynı şeyi söylüyor mu? (en az 2–3 kaynakla karşılaştır)
- Amacı ne? Bilgi vermek mi, bir şey satmak ya da yanıltmak mı?
⚠️ Sosyal medyada çok paylaşılan bir bilgi doğru olmak zorunda değildir.
| Kaynak | Güvenilirlik |
|---|---|
| meb.gov.tr (resmî kurum) | ✅ yüksek |
| Bilimsel dergi / ansiklopedi | ✅ yüksek |
| Yazarı belli olmayan blog | ⚠️ kontrol et |
| Kaynaksız sosyal medya paylaşımı | ❌ düşük |
E-posta ve çevrim içi iş birliği
E-posta adresi yapısı: kullanıcıadı @ sağlayıcı.uzantı → ornek.ogrenci@okulum.k12.tr
E-posta bölümleri:
- Kime: alıcının adresi · Bilgi (CC): bilgilendirilecek kişi
- Konu: e-postanın kısa başlığı (boş bırakma!)
- İleti: selamlama → açıklama → teşekkür → imza
- Ek: dosya eklemek için ataş 📎 simgesi
E-posta görgü kuralları: kibar bir dil kullan, büyük harflerle yazma (bağırmak gibi algılanır), anlamlı bir konu yaz, göndermeden önce oku.
Bulut depolama: dosyaları internetteki sunucularda saklama; her yerden erişilebilir.
Çevrim içi iş birliği: aynı belge veya sunu üzerinde arkadaşlarla aynı anda çalışma; yorum ekleme, görev paylaşma. Örnek: EBA, okulun e-posta ve ortak belge araçları.
Kavramlar
- web tarayıcı
- web sayfalarını açan program
- arama motoru
- internette bilgi arayan site
- anahtar kelime
- aramada kullanılan temel sözcük
- bulut
- internetteki sunucularda depolama
- URL
- web sitesi adresi
- İnternet küresel ağ, web sayfalar bütünüdür
- Tarayıcı sayfa açar, arama motoru bilgi arar
- Kısa ve doğru anahtar kelime kullan
- Bilgiyi en az 2–3 kaynakla karşılaştır
- E-posta: kullanıcıadı@sağlayıcı
- https ve kilit simgesi güvenli bağlantıyı gösterir
Örnek soru ve çözümü
“ali.kaya@okulum.k12.tr” adresinde kullanıcı adı ve sağlayıcı hangisidir? Uzantı neyi gösterir?
Kullanıcı adı: ali.kaya; sağlayıcı: okulum.k12.tr. “.k12.tr” uzantısı bunun okullara ait bir adres olduğunu gösterir.
Çözümlü örnekler
1. Chrome bir arama motoru mu, web tarayıcı mı? Kolay
ÇözümWeb tarayıcı.
2. “Ankara’nın nüfusu kaçtır acaba?” aramasını kısaltınız. Orta
Çözüm“Ankara nüfusu” (+ güncel yıl).
3. Bir sitede “Bu ilacı içen herkes bir haftada 10 kg veriyor!” yazıyor. Güvenilirliğini nasıl kontrol edersiniz? Zor
ÇözümYazarı ve kurumu belli mi, tarihi güncel mi, resmî sağlık kaynakları aynı şeyi söylüyor mu, amaç satış mı diye bakılır; abartılı iddia ve satış amacı güvenilmez olduğunu gösterir.
Sık yapılan hatalar
- Tarayıcı ile arama motorunu aynı şey sanmak.
- İlk çıkan arama sonucunu kesin doğru kabul etmek.
- E-postada konu satırını boş bırakmak.
Biliyor muydun?
İlk e-posta 1971’de Ray Tomlinson tarafından gönderildi; @ işaretini kullanıcı ile bilgisayarı ayırmak için ilk o seçti!