Ortak yaşam alanlarında görgü kuralları: toplu taşıma (yaşlıya, hamileye, engelliye yer verme, sıra, inenlere öncelik), trafikte yaya görgüsü, park ve bahçeler, apartman ve komşuluk (gürültü, çöp, ortak alan temizliği), alışveriş ve kuyruk, sinema-tiyatro-müze, ibadet yerleri, hastane ziyareti, telefon ve dijital ortam görgüsü; engelli bireylere nezaket (yardım etmeden önce sormak, erişilebilir alanları işgal etmemek); hayvanlara ve doğaya nezaket; görgü kurallarının millî ve manevi değerlerle ilişkisi (misafirperverlik, büyüğe saygı, komşu hakkı, vefa, bayram ziyaretleri).
Toplu taşıma, trafik ve sokak
Toplu taşımada:
- Sıraya gir, önce inenlere yol ver.
- Yaşlılara, hamilelere, engellilere ve küçük çocuklu ebeveynlere yer ver.
- Yüksek sesle konuşma, telefonda kulaklık kullan, yiyecek-içecek tüketme.
- Çantanı koltuğa koyma, kapıları tıkama.
Trafikte yaya görgüsü:
- Yaya geçidini ve yeşil ışığı kullan, kaldırımda yürü.
- Sürücülere teşekkür işareti yap.
Sokakta ve parkta:
- Çöpleri çöp kutusuna at, bankları ve oyun aletlerini koru.
- Oyun alanında sıra bekle, küçüklere öncelik ver.
- Çiçekleri koparma, hayvanlara zarar verme.
Apartman, alışveriş ve kültür mekânları
Apartman ve komşuluk:
- Gece ve dinlenme saatlerinde gürültü yapma.
- Çöpleri kapalı poşetle ve uygun saatte çıkar.
- Merdiven ve asansör gibi ortak alanları temiz tut.
- Komşuyla selamlaş, yardıma ihtiyacı olursa destek ol.
Alışverişte: Sıraya gir, satıcıya kibar davran, ürünleri dağıtma, “teşekkür ederim” de.
Sinema, tiyatro, müze:
- Zamanında git, telefonu sessize al, konuşma.
- Müzede eserlere dokunma, flaşla fotoğraf çekme.
İbadet yerleri: Temiz ve uygun kıyafetle gir, sessiz ol, ibadet edenleri rahatsız etme.
Hastane ziyareti: Kısa süreli kal, sessiz ol, ziyaret saatlerine uy, hijyen kurallarına dikkat et.
Engelli bireylere nezaket ve değerlerimiz
Engelli bireylere nezaket:
- Yardım etmeden önce “Yardım edebilir miyim?” diye sor; cevabı bekle.
- Engelli otopark ve rampaları işgal etme.
- Kişiyle doğrudan konuş, refakatçisine değil.
- Görme engellilerin rehber köpeğini sevmeye çalışma; o çalışıyordur.
Görgü ve millî-manevi değerler:
- Büyüğe saygı, küçüğe sevgi: Bayramlarda büyükleri ziyaret, el öpme
- Misafirperverlik ve komşu hakkı
- Vefa: Yardım edenleri unutmamak, öğretmenleri ziyaret etmek
- Hayvanlara merhamet: Sokak hayvanlarına su ve mama
💡 Görgü kurallarımız, kültürümüzün ve değerlerimizin günlük hayattaki yansımasıdır.
Kavramlar
- ortak alan
- herkesin kullandığı yer
- erişilebilirlik
- herkesin kullanabileceği düzenleme
- refakatçi
- birine eşlik eden kişi
- vefa
- iyiliği unutmama
- kuyruk
- sırayla bekleyen insanlar
- Toplu taşımada inenlere yol ver, ihtiyacı olana yer ver
- Yaya geçidi ve kaldırımı kullan
- Apartmanda gürültü yapma, ortak alanları temiz tut
- Sinema-müzede telefonu sessize al, eserlere dokunma
- Engelli bireye yardım etmeden önce sor
- Görgü kurallarımız millî-manevi değerlerimizin yansımasıdır
Örnek soru ve çözümü
Kartlardaki kurallara göre, kalabalık bir otobüse binen bir öğrenci nasıl davranmalıdır?
Durakta sıraya girer, kapı açılınca önce inenlere yol verir, sonra biner. Otururken yaşlı, hamile ya da engelli biri gelirse yerini verir. Müzik dinleyecekse kulaklık kullanır, yüksek sesle konuşmaz, çantasını koltuğa koymaz. İnerken şoföre teşekkür eder.
Çözümlü örnekler
1. Toplu taşımada önce kim iner, kim biner? Kolay
ÇözümÖnce inenler iner, sonra binenler biner.
2. Engelli birine yardım etmeden önce neden sormalıyız? Orta
ÇözümÇünkü yardıma ihtiyacı olmayabilir ya da yardımın nasıl yapılacağını kendisi en iyi bilir; sormak onun özerkliğine saygıdır.
3. Bayram ziyaretlerinin görgü ve değerlerle ilişkisi nedir? Zor
ÇözümBayram ziyaretleri büyüğe saygı, akrabalık ve komşuluk bağlarını güçlendirme, küslükleri bitirme ve vefa değerlerinin görgü kurallarıyla yaşatıldığı geleneklerdir.
Sık yapılan hatalar
- Engelli rampasının önüne bisiklet ya da araç park etmek.
- Sinemada telefonla konuşmak.
- Toplu taşımada inenler inmeden binmeye çalışmak.
Biliyor muydun?
Rehber köpekler eğitimleri sırasında trafik ışıklarını değil, trafiğin akışını ve tehlikeleri izlemeyi öğrenir; karar vermede çok yeteneklidirler!