Anlatım Bozuklukları konu anlatımı

Bir cümlenin anlamının açık, anlaşılır ve kurallara uygun olmamasına anlatım bozukluğu denir. Anlatım bozukluğu olan cümle ya yanlış anlaşılır ya da farklı anlamlara gelebilir.

İyi bir cümle duru, açık, yalın ve doğru olmalıdır. 7. sınıfta anlama dayalı anlatım bozukluklarını öğreniyoruz.

Cümlede aynı anlamı karşılayan iki sözcük birlikte kullanılırsa ya da anlamca gereksiz bir sözcük bulunursa anlatım bozulur. Gereksiz sözcük çıkarıldığında anlam değişmez.

Anlamca çelişen sözcüklerin birlikte kullanılması:

• ✗ “Kesinlikle gelmiş olabilir.” → kesinlik ile olasılık çelişir.
• ✗ “Mutlaka yağmur yağar galiba.”
• ✗ “Yaklaşık tam 10 kişi geldi.”

Sözcüğün yanlış anlamda kullanılması:

• ✗ “Fiyatlar çok ucuzladı.” → Fiyat ucuzlamaz, düşer; ürünler ucuzlar. ✓ “Fiyatlar düştü.”
• ✗ “Hava yükseldi.” → Hava yükselmez, sıcaklık yükselir. ✓ “Hava ısındı.”
• ✗ “Babam bize çok ihmal gösterdi.” → İlgi gösterilir, ihmal edilir. ✓ “Babam bize çok ilgi gösterdi.”
• ✗ “Yarışmada ikinci birinci oldu.” → İkinci ile birinci çelişir.

Deyimin yanlış kullanılması:

• ✗ “Sınavı kazanınca gözleri doldu, çok kızdı.” → “Gözleri dolmak” üzülmek ya da duygulanmak anlamındadır; kızgınlıkla çelişir.

Sözcüğün yanlış yerde kullanılması: Sözcük cümlenin yanlış yerinde olunca anlam karışır.

• ✗ “Bir çocuğun kırık oyuncağını tamir etti.” (Bir çocuk mu, bir oyuncak mı?)
• ✓ “Çocuğun bir kırık oyuncağını tamir etti.”
• ✗ “Yaşlı adamın kızı yolun karşısına geçti.” (Yaşlı olan kız mı, adam mı?)

Mantık hataları:

• ✗ “Sınıfımızın en başarılı öğrencilerinden biri olmasa da en başarılısıydı.”
• ✗ “Geçen yıl bu okula gelecek.” → zaman uyumsuzluğu (geçmiş zaman ifadesi + gelecek zaman eki).
• ✗ “Kapıyı açık bıraktığı için içerisi sıcak olmuştu.” (Kışın kapı açıksa içerisi soğur!) → Neden-sonuç ilişkisi mantıksız.