Türk lirası ve kuruş; madenî paralar ve kâğıt paralar (1, 5, 10, 25, 50 kuruş ve 1 TL; 5, 10, 20, 50, 100, 200 TL); paraları tanıma, sayma ve değerlerini karşılaştırma; aynı değeri farklı paralarla oluşturma (bozuk para); basit alışveriş problemleri, paranın üstü; para biriktirme, kumbara ve tasarruf; parayı dikkatli ve gerektiği kadar harcama.
Paralarımızı tanıyalım
Ülkemizin parası Türk lirası (TL)’dır. 1 TL = 100 kuruş
Madenî paralar: 1 kuruş, 5 kuruş, 10 kuruş, 25 kuruş, 50 kuruş, 1 TL
Kâğıt paralar (banknotlar): 5, 10, 20, 50, 100, 200 TL
- Kâğıt paraların üzerinde Atatürk’ün resmi ve paranın değeri yazar.
- Her banknotun rengi ve büyüklüğü farklıdır: Değeri büyüdükçe banknot biraz daha büyüktür.
💡 Paranın değerini üzerindeki sayıya bakarak anlarız; büyük görünmesine değil.
Paraları sayalım
Aynı paraları ritmik sayma:
- 5 TL’lerle: 5, 10, 15, 20 …
- 10 TL’lerle: 10, 20, 30, 40 …
Farklı paraları sayma: Büyükten küçüğe sırala, sonra topla.
- 10 TL + 5 TL + 1 TL + 1 TL = 17 TL
Aynı değeri farklı paralarla oluşturma (bozuk para):
- 10 TL = 5 TL + 5 TL
- 10 TL = 5 TL + 1 TL + 1 TL + 1 TL + 1 TL + 1 TL
- 20 TL = 10 TL + 10 TL = 10 TL + 5 TL + 5 TL
Alışveriş ve tasarruf
Alışveriş problemi: Defter 12 TL, kalem 5 TL. İkisine birlikte kaç TL öderiz?
- 12 + 5 = 17 TL
Paranın üstü: 20 TL verip 17 TL’lik alışveriş yaparsak kaç TL üstü alırız?
- 20 − 17 = 3 TL
Tasarruf (biriktirme):
- Paramızı kumbarada biriktirebiliriz.
- İhtiyacımız olan şeylere öncelik verir, gereksiz harcama yapmayız.
- Su, elektrik ve ekmek gibi kaynakları israf etmemek de tasarruftur.
💡 Her gün kumbarana 1 TL atarsan bir haftada 7 TL biriktirirsin!
Kavramlar
- Türk lirası
- ülkemizin parası
- kuruş
- liranın yüzde biri
- banknot
- kâğıt para
- tasarruf
- biriktirme, israf etmeme
- para üstü
- fazla verilen paranın geri verilen kısmı
- Ülkemizin parası Türk lirasıdır; 1 TL = 100 kuruş
- Madenî paralar: 1, 5, 10, 25, 50 kuruş ve 1 TL
- Kâğıt paralar: 5, 10, 20, 50, 100, 200 TL
- Paraları büyükten küçüğe sıralayıp say
- Aynı değeri farklı paralarla oluşturabiliriz
- Tasarruf: kumbarada biriktir, israf etme
Örnek soru ve çözümü
Şekildeki paralar toplam kaç TL eder?
Büyükten küçüğe sayalım: 10 TL, 15 TL (5 TL ekledik), 16 TL, 17 TL. Toplam 17 TL.
Çözümlü örnekler
1. 10 TL’yi kaç tane 5 TL ile oluştururuz? Kolay
Çözüm2 tane.
2. 3 tane 10 TL ve 1 tane 5 TL kaç TL eder? Orta
Çözüm10, 20, 30, 35 → 35 TL.
3. 50 TL ile 32 TL’lik oyuncak alan Ece kaç TL para üstü alır? Zor
Çözüm50 − 32 = 18 TL.
Sık yapılan hatalar
- Paraların değerini büyüklüklerine göre sanmak.
- Farklı paraları sayarken karışık sırayla saymak.
- Para üstünü toplamayla bulmaya çalışmak.
Biliyor muydun?
İlk paralar bugünkü Türkiye toprakları içinde, Lidyalılar tarafından yaklaşık 2600 yıl önce basıldı!