Nesneleri biçimlerine göre inceleme (köşeli-köşesiz, yuvarlanan-kayan, düz-eğri yüzler); geometrik cisimler (küp, prizma, silindir, küre, koni) ile çevremizdeki benzer nesneler; geometrik cisimlerin yüzlerinden geometrik şekiller elde etme; üçgen, kare, dikdörtgen ve daire; şekillerin kenar ve köşe sayıları; geometrik yapılardaki (resimler, binalar, desenler) geometrik şekilleri bulma; şekilleri özelliklerine göre sınıflandırma.
Nesnelerin biçimi
Çevremizdeki nesnelerin biçimleri farklıdır:
- Küre gibi olanlar: Top, portakal → köşesi yok, her yöne yuvarlanır.
- Küp gibi olanlar: Zar, şeker küpü → köşeli, düz yüzleri var, kayar.
- Silindir gibi olanlar: Kola kutusu, kalem kutusu → yatırınca yuvarlanır, dik koyunca kayar.
- Koni gibi olanlar: Dondurma külahı, trafik konisi
- Dikdörtgenler prizması gibi olanlar: Kitap, ayakkabı kutusu
Kayan mı, yuvarlanan mı? Düz yüzü olan nesneler kayar, eğri yüzü olanlar yuvarlanır.
Geometrik şekiller
Geometrik cisimlerin yüzlerini kâğıda çizersek geometrik şekiller elde ederiz:
| Şekil | Kenar | Köşe | Özellik |
|---|---|---|---|
| Üçgen | 3 | 3 | Üç kenarlı |
| Kare | 4 | 4 | 4 kenarı eşit uzunlukta |
| Dikdörtgen | 4 | 4 | Karşılıklı kenarları eşit |
| Daire | yok | yok | Yuvarlak, köşesiz |
- Küpün yüzleri kare, kola kutusunun tabanı daire, kitabın kapağı dikdörtgendir.
Çevremizde şekiller ve sınıflandırma
Geometrik yapılarda şekiller: Pencereler kare ya da dikdörtgen, çatılar üçgen, saat daire, trafik levhaları üçgen ve daire biçimindedir.
Sınıflandırma: Şekilleri özelliklerine göre gruplarız:
- Köşeli olanlar: üçgen, kare, dikdörtgen · Köşesiz olanlar: daire
- 3 kenarlı olanlar · 4 kenarlı olanlar
- Renk ya da büyüklüğe göre de gruplayabiliriz.
Etkinlik: Okul bahçesinde bir “şekil avı” yap: 3 üçgen, 3 daire, 3 dikdörtgen bul!
Kavramlar
- köşe
- iki kenarın birleştiği yer
- kenar
- şeklin sınırındaki çizgiler
- küre
- top gibi yuvarlak cisim
- silindir
- kutu gibi yuvarlak tabanlı cisim
- sınıflandırma
- benzerlere göre gruplama
- Küre köşesizdir, yuvarlanır; küp köşelidir, kayar
- Silindir yatırınca yuvarlanır, dik koyunca kayar
- Üçgenin 3 kenarı ve 3 köşesi vardır
- Kare ve dikdörtgenin 4 kenarı ve 4 köşesi vardır; karenin kenarları eşittir
- Dairenin kenarı ve köşesi yoktur
- Şekilleri özelliklerine göre sınıflandırırız
Örnek soru ve çözümü
Şekillerin kenar sayılarını karşılaştır: Hangileri 4 kenarlıdır? Hangisinin kenarı yoktur?
Kare ve dikdörtgen 4 kenarlıdır. Üçgen 3 kenarlıdır. Dairenin kenarı ve köşesi yoktur.
Çözümlü örnekler
1. Top hangi cisme benzer? Kolay
ÇözümKüreye.
2. Bir karenin köşe sayısı ile bir üçgenin köşe sayısı toplamı kaçtır? Orta
Çözüm4 + 3 = 7.
3. Hangi cisim hem yuvarlanır hem kayar? Zor
ÇözümSilindir: eğri yüzüyle yuvarlanır, düz tabanıyla kayar.
Sık yapılan hatalar
- Kare ile dikdörtgeni karıştırmak (karenin dört kenarı eşittir).
- Daireyi köşeli sanmak.
- Küpün yalnızca kayabileceğini, topun da kayacağını sanmak.
Biliyor muydun?
Arılar peteklerini altıgen biçiminde yapar; çünkü bu şekil hem sağlam hem de en az balmumuyla en çok bal saklamayı sağlar!