Bir soruya cevap bulmak için veri toplama (soru sorma, sayma, gözlem); verileri sınıflandırma; çetele ile kaydetme; verileri nesne ve şekil grafiğiyle gösterme; grafiği okuma ve yorumlama (en çok, en az, kaç fazla); veriye dayalı basit kararlar verme (sınıf gezisi, en sevilen meyve).
Veri toplama
Veri: Bir soruya cevap bulmak için topladığımız bilgiler
Nasıl veri toplarız?
- Soru sorarak: “En sevdiğin meyve hangisi?”
- Sayarak: Sınıftaki kırmızı kalemleri say.
- Gözlem yaparak: Bir hafta boyunca havanın güneşli mi yağmurlu mu olduğunu kaydet.
Sınıflandırma: Toplanan verileri gruplara ayırırız: elma sevenler, muz sevenler, çilek sevenler
Çetele: Her cevap için bir çizgi çizeriz: | || ||| |||| → beşinci çizgiyi çapraz çizeriz (5’li gruplar).
Nesne ve şekil grafiği
Nesne grafiği / şekil grafiği: Verileri resim, şekil ya da nesnelerle gösteren grafik
- Her satırda (ya da sütunda) bir grup vardır.
- Bir resim bir kişiyi ya da bir nesneyi gösterir.
Grafiği okuma:
- En çok hangisi sevilmiş? → En uzun satır
- En az hangisi sevilmiş? → En kısa satır
- Kaç fazla? → İki satırdaki resim sayılarını çıkararak bul
- Toplam kaç kişi? → Bütün resimleri topla
Veriye dayalı karar verme
Topladığımız verilerle karar verebiliriz:
- Sınıfta en çok çilek seviliyorsa doğum günü kutlamasında çilekli pasta seçebiliriz.
- Öğrencilerin çoğu hayvanat bahçesi gezisini istiyorsa geziyi oraya yaparız.
Örnek: Sınıfça “Teneffüste hangi oyunu oynayalım?” diye sorduk:
| Oyun | Kişi sayısı |
|---|---|
| Saklambaç | 8 |
| Yakan top | 11 |
| İp atlama | 5 |
→ En çok kişi yakan topu seçti; bugün yakan top oynayalım!
Kavramlar
- veri
- toplanan bilgi
- çetele
- çizgilerle sayma
- grafik
- verileri gösteren şekil
- en çok
- sayısı en fazla olan
- karar
- seçim yapmak
- Veri: soruya cevap bulmak için toplanan bilgi
- Soru sorarak, sayarak, gözlem yaparak veri toplarız
- Çetelede beşinci çizgi çapraz çizilir
- Nesne grafiğinde her resim bir kişiyi ya da nesneyi gösterir
- En uzun satır en çok, en kısa satır en az
- Verilere göre karar verebiliriz
Örnek soru ve çözümü
Grafiğe bak: En çok ve en az hangi meyve sevilmiş? Çileği sevenler muzu sevenlerden kaç fazla?
En çok çilek (6), en az muz (3) sevilmiş. Çileği sevenler muzu sevenlerden 6 − 3 = 3 kişi fazladır.
Çözümlü örnekler
1. Çetelede |||| ile gösterilen sayı kaçtır? Kolay
Çözüm4.
2. Grafiğe göre sınıfta toplam kaç öğrenci meyve seçimi yapmıştır? Orta
Çözüm5 + 3 + 6 = 14.
3. Sınıfta 8 kişi kırmızı, 5 kişi mavi, 9 kişi yeşil rengi seviyor. Sınıf bayrağı için hangi renk seçilmeli? Neden? Zor
ÇözümYeşil; çünkü en çok öğrenci (9 kişi) yeşili seçmiştir.
Sık yapılan hatalar
- Grafikteki resimleri yanlış saymak.
- En çok ile en azı karıştırmak.
- Çetelede beşinci çizgiyi düz çizmek.
Biliyor muydun?
Hava durumu tahmincileri de her gün sıcaklık, yağış ve rüzgâr verilerini toplayarak yarın havanın nasıl olacağına karar verir!