İlk okuma yazmaya hazırlık çalışmaları (dinleme eğitimi, doğru nefes alma, parmak kaslarını geliştirme, el-göz koordinasyonu, boyama ve çizgi çalışmaları, doğru oturma ve kalem tutma); sesleri tanıma ve ayırt etme; 1. ses grubu: a, n, e, t, i, l seslerini hissetme, okuma ve yazma; bu seslerle heceler (an, na, en, ne, ta, ti, li, la), kelimeler (ana, nane, lale, el, at, it, tel, ilan) ve kısa cümleler oluşturma.
Okumaya ve yazmaya hazırlanalım
Okuma yazmayı öğrenmeden önce elimizi, gözümüzü ve kulağımızı hazırlarız.
- Dinleme: Çevredeki sesleri dinle: kuş cıvıltısı, saat tıkırtısı, su şırıltısı. Hangisi yüksek, hangisi alçak?
- Nefes: Burnundan yavaşça nefes al, ağzından üfle (mum söndürüyormuş gibi).
- Parmak çalışmaları: Hamur yoğur, kâğıt buruştur, düğme ilikle.
- Çizgi çalışmaları: Düz, eğik, eğri ve döner çizgiler çiz.
Doğru oturuş ve kalem tutma:
- Sırtın dik, ayakların yere basıyor.
- Kalemi baş parmak ve işaret parmağınla tut, orta parmağını kalemin altına koy.
- Defterin ile gözün arasında bir karış mesafe olsun.
1. ses grubu: a, n, e, t, i, l
Her harfin bir sesi vardır. Sesleri doğru duyar ve söylersek doğru okuruz.
- a sesi: arı, at, nar
- n sesi: nar, nane, anan
- e sesi: el, ev, ne
- t sesi: top, tel, at
- i sesi: ip, iğne, tili
- l sesi: lale, limon, el
💡 Sesli harfler (a, e, ı, i, o, ö, u, ü) ağzımızı açarak, sesimizi engellemeden söylenir. Sessiz harfler (n, t, l…) tek başına söylenirken bir sesli harfe ihtiyaç duyar.
Hece, kelime ve cümle kuralım
Öğrendiğimiz seslerle heceler oluşturalım:
- a + n → an · n + a → na · t + e → te · l + i → li
Heceleri birleştirip kelime yapalım:
- a + na → ana · na + ne → nane · la + le → lale · i + lan → ilan
- te + le → tele · net · tel · at · el · lal
Kısa cümleler:
- Ela, nane al. · Lale ile Nil, ata el at. · Elif, tel al.
💡 Cümleye büyük harfle başlarız, sonuna nokta koyarız.
Kavramlar
- ses
- harfin okunuşu
- harf
- sesin yazılışı
- hece
- bir solukta söylenen ses grubu
- kelime
- anlamı olan ses grubu
- cümle
- bir düşünceyi anlatan kelimeler
- Okumaya hazırlık: dinleme, nefes, parmak ve çizgi çalışmaları
- Doğru oturuş ve kalem tutuş
- 1. ses grubu: a, n, e, t, i, l
- Sesli harfler: a, e, ı, i, o, ö, u, ü
- Seslerden hece, hecelerden kelime oluşur
- Cümleye büyük harfle başlanır, sonuna nokta konur
Örnek soru ve çözümü
Kartlardaki seslerle oluşan kelimeleri oku. “lale” kelimesinde hangi sesler var?
“lale” kelimesinde l, a, l, e sesleri vardır. La-le olmak üzere iki heceden oluşur.
Çözümlü örnekler
1. “nar” kelimesi hangi sesle başlar? Kolay
Çözümn sesiyle.
2. “ana” kelimesi kaç hecedir? Orta
Çözümİki hece: a-na.
3. “al”, “Ela”, “nane” kelimeleriyle bir cümle kur. Zor
ÇözümEla, nane al.
Sık yapılan hatalar
- Kalemi avuç içinde sıkı sıkı tutmak.
- “n” ile “m” seslerini karıştırmak.
- Cümleye küçük harfle başlamak.
Biliyor muydun?
Türkçede her harf genellikle tek bir sesle okunur; bu yüzden Türkçe okuması en kolay dillerden biri sayılır!