Yüklem, özne, nesne, dolaylı tümleç ve zarf tümleci.
Yüklem ve özne
Yüklem cümlenin temel ögesidir; iş, oluş ya da durum bildirir. Özne, yüklemin bildirdiği işi yapan ya da durumda olan ögedir; “kim, ne?” sorularıyla bulunur. Özne yazılmamışsa gizli öznedir.
Nesne
Öznenin yaptığı işten etkilenen ögedir. “Neyi, kimi?” sorusuna cevap veren belirtili, “ne?” sorusuna cevap veren belirtisiz nesnedir.
Tümleçler
Dolaylı tümleç “kime, nereye, nerede, nereden?” sorularına; zarf tümleci “nasıl, ne zaman, niçin, ne kadar?” sorularına cevap verir.
Önemli noktalar
- Önce yüklem bulunur.
- Özne: kim/ne?
- Dolaylı tümleç: nereye/nerede/nereden?
Örnek soru ve çözümü
SoruÇözüm
“Ali kitabı okudu.” cümlesinin ögeleri nelerdir?
Okudu: yüklem; Ali: özne; kitabı: belirtili nesne.