Aydınlanma, Kant’ın eleştirel felsefesi, Hegel’in diyalektiği, Marx, Comte’un pozitivizmi, Nietzsche.
Aydınlanma
Akla, bilime ve ilerlemeye güven dönemidir. Kant’a göre aydınlanma “insanın kendi suçu olan ergin olmayış durumundan kurtulmasıdır”; “Aklını kullanma cesaretini göster!”
Kant ve Hegel
Kant akılcılık ile deneyciliği uzlaştırdı: bilgi deneyle başlar ama aklın kategorileriyle oluşur. Hegel tarihin tez-antitez-sentez diyalektiğiyle ilerlediğini savundu.
Diğerleri
Comte pozitivizmi kurdu: yalnızca gözlemlenebilen olgular bilgi kaynağıdır; insanlık teolojik, metafizik ve pozitif evrelerden geçer. Marx diyalektik materyalizmi geliştirdi. Nietzsche değerlerin yeniden değerlendirilmesini savundu.
- Kant: eleştirel felsefe
- Hegel: tez-antitez-sentez
- Comte: pozitivizm, üç hâl yasası
- Aydınlanma: akla güven
Örnek soru ve çözümü
Comte’a göre insanlığın düşünce evreleri nelerdir?
Teolojik, metafizik ve pozitif (bilimsel) evre.