Varoluşçuluk (Sartre), fenomenoloji (Husserl), analitik felsefe (Wittgenstein), pragmatizm, Türkiye’de felsefe (Hilmi Ziya Ülken, Nermi Uygur).
Varoluşçuluk
Sartre: “Varoluş özden önce gelir.” İnsan önce var olur, sonra seçimleriyle kendini tanımlar; bu yüzden özgürlüğünden ve sorumluluğundan kaçamaz. Heidegger ve Camus da bu akımla ilişkilidir.
Diğer akımlar
Husserl fenomenolojiyi kurdu: “Şeylerin kendisine dönmek.” Wittgenstein felsefi sorunların dilin yanlış kullanımından kaynaklandığını savundu (analitik felsefe). William James ve Dewey pragmatizmi geliştirdi: doğru, işe yarayandır.
Türkiye’de felsefe
Hilmi Ziya Ülken Türk düşünce tarihini inceledi. Nermi Uygur dil felsefesi ve deneme türünde eserler verdi. Takiyettin Mengüşoğlu felsefi antropolojide çalıştı. Macit Gökberk felsefe tarihi yazdı.
- Sartre: varoluş özden önce gelir
- Husserl: fenomenoloji
- Wittgenstein: dil ve anlam
- Pragmatizm: doğru = işe yarayan
Örnek soru ve çözümü
Sartre’a göre insan neden özgürlüğünden sorumludur?
Çünkü önceden belirlenmiş bir özü yoktur; ne olacağına kendi seçimleriyle karar verir.