Dinleme/izleme öncesi görselden tahmin, dinlerken not alma ve dinleme kuralları; dinlediği metnin konusunu, kişilerini ve olaylarını anlatma; hazırlıklı ve hazırlıksız konuşma, konuşurken beden dili, ses tonu ve göz teması; kendini ve yeteneklerini tanıtma (Yeteneklerimizi Tanıyoruz teması), bir olayı sırasıyla anlatma; yazma: duygu ve düşüncelerini anlatan kısa metin, hikâye tamamlama, davet ve teşekkür notu, e-posta yazma; çocuk hakları üzerine konuşma ve yazma (Haklarımızı Biliyoruz teması).
Dinleme ve izleme
Dinlemeden / izlemeden önce: Görsele ve başlığa bakıp tahmin yaparız.
Dinlerken:
- Konuşana dikkatimizi verir, sözünü kesmeyiz.
- Önemli bilgileri kısa notlar hâlinde yazabiliriz.
- Kafamızda resim canlandırırız.
Dinledikten sonra:
- Tahminimizi metinle karşılaştırırız.
- Metnin konusunu, kişilerini ve olaylarını sırasıyla anlatırız.
- Anlamadığımız yerleri sorarız.
- Dinlediğimiz metni izlediğimiz bir filmle karşılaştırabiliriz.
Konuşma
Hazırlıklı konuşma: Önceden plan yaparız: Ne anlatacağım? Hangi sırayla?
Hazırlıksız konuşma: Bir soruya o anda cevap verir, düşüncemizi açıkça söyleriz.
İyi konuşmacı:
- Göz teması kurar, beden dilini (el, yüz ifadesi) uygun kullanır.
- Ses tonunu ortama göre ayarlar; ne bağırır ne fısıldar.
- Konuyu sırayla anlatır: önce, sonra, en sonunda.
- Nezaket kelimeleri kullanır.
Örnek: Yeteneğimi tanıtıyorum.
“Merhaba, ben Emir. Bağlama çalmayı çok seviyorum. Neşet Ertaş’ın türkülerini dinleyerek başladım. Her gün yarım saat çalışıyorum.”
Yazma ve çocuk hakları
Kısa metin yazarken:
- Konuyu belirle. 2. Ne anlatacağını sırala. 3. Cümlelerini yaz. 4. Yazım ve noktalamayı kontrol et.
Farklı yazılar:
- Teşekkür notu: “Sevgili öğretmenim, bana okumayı sevdirdiğiniz için teşekkür ederim.”
- Davet: Kime, ne zaman, nerede, ne için davet ettiğimizi yazarız.
- E-posta: Alıcı adresi, konu, selamlama, mesaj, kapanış ve adımız
Çocuk hakları: Her çocuğun yaşama, eğitim, sağlık, oyun, korunma, düşüncesini söyleme hakkı vardır.
- “Benim en sevdiğim hakkım oyun oynama hakkı, çünkü…” diye başlayan bir paragraf yazabiliriz.
💡 Haklarımızla birlikte sorumluluklarımız da vardır: Okula gitme hakkımız varsa ödevimizi yapmak da sorumluluğumuzdur.
Kavramlar
- beden dili
- el, yüz ve vücut hareketleriyle anlatma
- hazırlıklı konuşma
- önceden planlanan konuşma
- davet
- birini bir yere çağırma
- e-posta
- internetle gönderilen mektup
- hak
- herkesin sahip olduğu değer
- Dinlemeden önce tahmin, dinlerken not, sonra anlat
- Konuşurken göz teması, beden dili, uygun ses tonu
- Olayları önce-sonra-en sonunda diye sırala
- Yazmadan önce plan yap, sonra kontrol et
- E-posta: alıcı, konu, selamlama, mesaj, kapanış
- Çocuk hakları: yaşama, eğitim, sağlık, oyun, korunma
Örnek soru ve çözümü
Kartlardaki dinleme adımlarını “Uçurtma Şenliği” başlıklı bir dinleme metnine uygula.
Önce başlık ve görselden tahmin yaparım: Çocuklar uçurtma uçuracak. Dinlerken dikkatle dinler, kimin uçurtmasının en yükseğe çıktığını not alırım. Sonra olayları sırasıyla anlatır, tahminimi karşılaştırırım. En sonunda şenlik hakkındaki düşüncelerimi yazarım.
Çözümlü örnekler
1. Dinlerken konuşanın sözünü keser miyiz? Kolay
ÇözümHayır, konuşması bitince söz alırız.
2. Bir e-postada hangi bölümler bulunur? Orta
ÇözümAlıcının adresi, konu, selamlama, mesaj, kapanış ve gönderenin adı.
3. Eğitim hakkıyla ilgili bir sorumluluğunu yaz. Zor
ÇözümOkula düzenli gitmek, derslerimi dinlemek ve ödevlerimi yapmak.
Sık yapılan hatalar
- Konuşurken yere bakmak, göz teması kurmamak.
- Olayları karışık sırayla anlatmak.
- Yazdıktan sonra yazım ve noktalamayı kontrol etmemek.
Biliyor muydun?
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi dünyada en çok ülkenin kabul ettiği insan hakları sözleşmesidir!