Kendini tanıma: güçlü ve gelişime açık alanları belirleme (bilim, spor, sanat, sosyal beceriler), kendini geliştirme yolları ve kulüp seçimi; okuldaki ve evdeki hak ve sorumluluklar, hak ve sorumluluk dengesi; okul kuralları ve iş birliği; çocuk hakları (yaşama, eğitim, sağlık, oyun, korunma, katılım, ifade özgürlüğü, kimlik) ve Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi; haklar ihlal edildiğinde başvurulacak kişi ve kurumlar (aile, öğretmen, okul rehber öğretmeni, ALO 183); belirli gün ve haftalar.
Güçlüyüm, gelişiyorum
Herkesin güçlü ve gelişime açık yönleri vardır.
- Güçlü yön: İyi yaptığımız, yaparken kendimizi başarılı hissettiğimiz alanlar → resim çizmek, koşmak, problem çözmek
- Gelişime açık yön: Daha iyi yapabileceğimiz, çalışmamız gereken alanlar → şarkıyı doğru notalarla söylemek, sabırlı olmak
Kendimize soralım:
- “Neyi iyi yapıyorum?” · “Neyi daha iyi yapabilirim?”
- “Bu alanda çalışırken kendimi nasıl hissediyorum?”
Kendimizi geliştirme yolları: Düzenli çalışmak, kitap okumak, kulüplere katılmak, öğretmen ve ailemizden destek almak, pes etmemek
💡 Gelişime açık yönlerimiz bir eksiklik değil, büyüme fırsatıdır.
Hakkım da var, sorumluluğum da
Hak: Kişinin sahip olduğu ve başkalarının saygı göstermesi gereken değerler
Sorumluluk: Yerine getirmemiz gereken görevler
| Okuldaki hakkım | Sorumluluğum |
|---|---|
| Eğitim almak | Derslere hazırlıklı gelmek, ödevlerimi yapmak |
| Güvenli bir okulda olmak | Kurallara uymak, arkadaşlarıma zarar vermemek |
| Fikrimi söylemek | Başkalarının fikrine de saygı duymak |
| Temiz bir sınıf | Sınıfımı temiz tutmak |
Evde: Hakkım dinlenmek ve oyun oynamak → sorumluluğum odamı toplamak, ev işlerine yardım etmek
⚠️ Haklarımızı kullanırken başkalarının haklarını çiğnememeliyiz; hak ve sorumluluk birlikte düşünülür.
Çocuğum, haklarımla varım
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi (1989), 18 yaşından küçük her çocuğun haklarını korur.
Temel çocuk hakları:
- Yaşama ve gelişme · Eğitim · Sağlık ve beslenme
- Oyun ve dinlenme · Şiddetten, ihmalden ve istismardan korunma
- Katılım ve düşüncesini ifade etme · Bir ada ve kimliğe sahip olma
- Ayrımcılığa uğramama: Bütün çocuklar dil, din, cinsiyet, engel durumu fark etmeksizin eşittir.
Haklarımız çiğnenirse: Ailemize, öğretmenimize ya da okul rehber öğretmenine söyleriz; ALO 183 (Aile, Kadın, Çocuk ve Engelli Sosyal Hizmet Danışma Hattı) aranabilir.
Kavramlar
- güçlü yön
- iyi yaptığımız alan
- gelişime açık yön
- geliştirebileceğimiz alan
- hak
- sahip olunan değer
- sorumluluk
- yerine getirilmesi gereken görev
- ayrımcılık
- insanlara farklı davranma
- Güçlü yön: iyi yaptıklarımız · Gelişime açık: daha iyi yapabileceklerimiz
- Çalışarak ve destek alarak gelişiriz
- Hak: sahip olduğumuz değer · Sorumluluk: görevimiz
- Hak ve sorumluluk birlikte düşünülür
- Çocuk hakları: yaşama, eğitim, sağlık, oyun, korunma, katılım
- Haklar çiğnenirse aileye, öğretmene, ALO 183’e başvurulur
Örnek soru ve çözümü
Kartlara bakarak kendi güçlü ve gelişime açık birer yönünü yaz. Gelişime açık yönünü geliştirmek için ne yapabilirsin?
Örnek: Güçlü yönüm resim yapmak; renkleri iyi kullanıyorum. Gelişime açık yönüm kalabalık önünde konuşmak. Bunun için sınıfta sunum yapmaya gönüllü olabilir, evde aynanın karşısında prova yapabilir, drama kulübüne katılabilirim.
Çözümlü örnekler
1. Okulda eğitim alma hakkımızla ilgili bir sorumluluğumuz nedir? Kolay
ÇözümÖdevlerimizi yapmak ve derslere hazırlıklı gelmek.
2. Fikrini söyleme hakkını kullanırken nelere dikkat edersin? Orta
ÇözümKibar bir dille konuşur, başkalarının fikirlerine de saygı gösterir, sözlerini kesmem.
3. Bir arkadaşın engelli olduğu için oyunlara alınmıyor. Bu hangi çocuk hakkıyla ilgilidir? Ne yaparsın? Zor
ÇözümAyrımcılığa uğramama ve oyun hakkıyla ilgilidir. Onu oyuna davet eder, oyunu herkesin katılabileceği şekilde düzenler, gerekirse öğretmenime söylerim.
Sık yapılan hatalar
- Gelişime açık yönleri utanılacak bir eksiklik sanmak.
- Yalnızca hakları düşünüp sorumlulukları unutmak.
- Çocuk haklarının sadece bazı çocuklar için geçerli olduğunu düşünmek.
Biliyor muydun?
Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi dünyada en çok ülkenin onayladığı insan hakları sözleşmesidir!