Sağlığı koruma: dengeli beslenme ve besin grupları, öğün düzeni, yeterli uyku, fiziksel etkinlik, kişisel bakım ve temizlik, duruş bozuklukları, ekran süresi, hastalıklardan korunma ve aşı; güvenliği tehdit eden durumlar: ev kazaları (yangın, zehirlenme, elektrik çarpması, düşme, kesik), tanımadığı kişiler, kaybolma, akran zorbalığı ve dijital ortam riskleri; acil durumda 112 ve basit ilk yardım; trafik kurallarının önemi: yaya, yolcu ve bisikletli olarak uyulacak kurallar, trafik işaret levhaları (uyarı, yasaklama, bilgi, mecburi yön), trafik görevlileri.
Sağlığımı koruyorum
Dengeli beslenme: Her öğünde farklı besin gruplarından yeriz:
- Süt grubu: Süt, yoğurt, peynir → kemik ve diş sağlığı
- Et grubu: Et, tavuk, balık, yumurta, kuru baklagiller → büyüme
- Meyve-sebze: Vitamin ve mineral → hastalıklara karşı direnç
- Tahıl grubu: Ekmek, pirinç, bulgur → enerji
Sağlıklı yaşam alışkanlıkları:
- Kahvaltı yapar, öğün atlamayız; günde 6-8 bardak su içeriz.
- Her gün en az 1 saat hareket eder, 9-11 saat uyuruz.
- Ekran süresini sınırlar, dik otururuz.
- Ellerimizi sık yıkar, aşılarımızı zamanında oluruz.
Güvenliğimizi tehdit eden durumlar
Ev kazaları ve önlemleri:
- Yangın: Ocak, kibrit ve çakmakla oynamayız. Yangında sakin olur, ağzımızı ıslak bezle kapatıp eğilerek çıkarız; 112’yi ararız.
- Zehirlenme: Temizlik maddeleri ve ilaçlar çocukların ulaşamayacağı yerde saklanır; bilmediğimiz şeyi yemeyiz, içmeyiz.
- Elektrik çarpması: Prize cisim sokmayız, ıslak elle dokunmayız.
- Düşme ve kesikler: Balkondan sarkmaz, bıçak ve makas gibi kesici aletleri dikkatli kullanırız.
Diğer tehlikeler:
- Tanımadığımız kişilerle bir yere gitmez, verdikleri şeyleri almayız.
- Kaybolursak olduğumuz yerde bekler, polis ya da güvenlik görevlisinden yardım isteriz.
- Zorbalık ve internetteki rahatsız edici mesajları bir büyüğümüze anlatırız.
Trafik kurallarının önemi
Trafik kuralları herkesin güvenliği içindir; kurallara uyulmazsa kazalar olur.
Yaya olarak: Kaldırımda yürür, yaya geçidinden, üst-alt geçitten geçeriz; yeşil ışıkta bile sola-sağa-sola bakarız.
Yolcu olarak: Emniyet kemeri takar, 12 yaş altıysak arka koltukta otururuz; servisten araç tam durunca ineriz.
Bisikletli olarak: Kask ve koruyucular takar, bisiklet yolunu kullanırız.
Trafik işaret levhaları:
- Uyarı (üçgen, kırmızı çerçeve): Okul geçidi, yaya geçidi
- Yasaklama (yuvarlak, kırmızı çerçeve): Bisiklet giremez, hız sınırı
- Mecburi yön (yuvarlak, mavi): Bisiklet yolu, sağdan gidiniz
- Bilgi (mavi kare/dikdörtgen): Park yeri, hastane
Kavramlar
- besin grubu
- benzer besinlerin oluşturduğu grup
- ev kazası
- evde meydana gelen kaza
- zehirlenme
- zararlı madde alınması
- mecburi yön
- uyulması zorunlu yön
- trafik görevlisi
- trafiği yöneten polis
- Her öğünde farklı besin gruplarından ye
- Su iç, uyu, hareket et, ekran süresini sınırla
- Temizlik maddeleri ve ilaçlar çocuklardan uzak saklanır
- Yangında eğilerek çık, 112’yi ara
- Yaya geçidinde sola-sağa-sola bak
- Levhalar: uyarı üçgen, yasak kırmızı daire, mecburi mavi daire
Örnek soru ve çözümü
Görseldeki levhaları anlamlarına göre grupla. Mavi yuvarlak levha sürücülere ne söyler?
Okul geçidi uyarı levhasıdır (üçgen). Bisiklet giremez ve hız sınırı yasaklama levhalarıdır (kırmızı çerçeveli daire). Mavi yuvarlak bisiklet levhası mecburi yön levhasıdır; o yolun bisikletliler için olduğunu ve uyulması zorunlu olduğunu söyler.
Çözümlü örnekler
1. Kemik ve diş sağlığı için hangi besin grubunu tüketiriz? Kolay
ÇözümSüt grubu (süt, yoğurt, peynir).
2. Temizlik maddeleri neden çocukların ulaşamayacağı yerde saklanmalıdır? Orta
ÇözümYanlışlıkla içilir ya da dokunulursa zehirlenmeye ve yanıklara yol açabilir.
3. Yeşil ışık yandı ama bir araç hızla geliyor. Ne yaparsın? Zor
ÇözümGeçmem; aracın durmasını beklerim. Yeşil ışıkta da sola-sağa-sola bakıp güvenli olduğundan emin olunca geçerim.
Sık yapılan hatalar
- Yeşil ışıkta bakmadan karşıya geçmek.
- İlaçları şeker sanıp almak.
- Servisten araç durmadan inmeye çalışmak.
Biliyor muydun?
Türkiye’de mayıs ayının ilk haftası Karayolu Trafik Güvenliği Haftası olarak kutlanır!