Yakın çevredeki ve ülkemizdeki tarihî mekânlar (cami, han, hamam, kale, köprü, ören yeri, müze) ve doğal güzellikler (göl, şelale, kanyon, mağara, millî park), bunları koruma ve tanıtma; UNESCO Dünya Mirası listesindeki yerlerimiz; ülkemizin yönetim şekli: Cumhuriyet, millî egemenlik, Türkiye Büyük Millet Meclisi, seçim ve demokrasi, Cumhurbaşkanı; Mustafa Kemal Atatürk’ün başarıları (Kurtuluş Savaşı, Cumhuriyet’in ilanı, inkılaplar) ve kişilik özellikleri (vatansever, ileri görüşlü, cesur, kararlı, çalışkan); millî birlik ve beraberlik, millî bayramlar, 15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü.
Tarihî mekânlar ve doğal güzellikler
Tarihî mekânlar: Geçmişten kalan, kültürümüzü yansıtan yapılar
- Camiler, hanlar, hamamlar, kaleler, köprüler, ören yerleri, müzeler
- Örnekler: Selimiye Camii (Edirne), Efes (İzmir), Göbeklitepe (Şanlıurfa), Ayasofya (İstanbul), Sümela Manastırı (Trabzon)
Doğal güzellikler: Doğanın oluşturduğu güzellikler
- Pamukkale travertenleri (Denizli), Kapadokya peri bacaları (Nevşehir), Uzungöl (Trabzon), Salda Gölü (Burdur)
Koruma ve tanıtma:
- Tarihî yapılara yazı yazmaz, zarar vermeyiz; doğal alanlarda çöp bırakmayız.
- Yaşadığımız yerin güzelliklerini tanıtan broşür, afiş hazırlayabiliriz.
💡 Göbeklitepe yaklaşık 12.000 yıllık bir tapınak alanıdır; bilinen en eski yapılardandır.
Ülkemizin yönetim şekli
Ülkemizin yönetim şekli: Cumhuriyet → 29 Ekim 1923’te ilan edildi.
- Cumhuriyet: Halkın, yöneticilerini seçimle belirlediği yönetim şeklidir.
- Millî egemenlik: Yönetme yetkisi millete aittir. → “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.”
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM): 23 Nisan 1920’de açıldı; kanunları yapar. Milletvekillerini halk seçer.
Cumhurbaşkanı: Devletin başıdır; halk tarafından seçilir.
Demokrasi ve seçim: Belirli yaşa gelen vatandaşlar oy kullanarak yöneticilerini seçer.
- Okulda sınıf başkanı seçimi de demokrasiyi öğrenmemizi sağlar.
15 Temmuz Demokrasi ve Millî Birlik Günü: 2016’da milletimizin demokrasiye sahip çıkmasının anıldığı gün
Atatürk’ün başarıları ve millî birlik
Mustafa Kemal Atatürk’ün başarıları:
- Çanakkale Savaşı’nda (1915) başarılı bir komutan oldu.
- 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıkarak Kurtuluş Savaşı’nı başlattı, Başkomutan olarak zafere ulaştırdı.
- TBMM’yi açtı (1920), Cumhuriyet’i ilan etti (1923), ilk Cumhurbaşkanı oldu.
- Harf İnkılabı (1928) ile yeni Türk alfabesini getirdi; “Başöğretmen” unvanını aldı.
Kişilik özellikleri: Vatansever, ileri görüşlü, cesur, kararlı, çalışkan, bilime ve sanata önem veren, çocukları seven
Millî birlik ve beraberlik: Bayrağımız, İstiklal Marşımız, dilimiz ve ortak değerlerimiz bizi birleştirir.
- Millî bayramlar: 23 Nisan, 19 Mayıs, 30 Ağustos, 29 Ekim
Kavramlar
- cumhuriyet
- halkın yöneticilerini seçtiği yönetim
- egemenlik
- yönetme yetkisi
- milletvekili
- halkın seçtiği meclis üyesi
- ören yeri
- eski yerleşim kalıntıları
- inkılap
- köklü değişiklik
- Tarihî mekânlar ve doğal güzellikler korunmalıdır
- Cumhuriyet 29 Ekim 1923’te ilan edildi
- Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir
- TBMM 23 Nisan 1920’de açıldı, kanun yapar
- Atatürk: Kurtuluş Savaşı, Cumhuriyet, Harf İnkılabı
- Bayrak, marş, dil ve değerler millî birliğimizi sağlar
Örnek soru ve çözümü
Zaman çizelgesindeki olayları sırala ve aralarındaki ilişkiyi açıkla.
1881’de Selanik’te doğan Mustafa Kemal, 1919’da Samsun’a çıkarak Kurtuluş Savaşı’nı başlattı. 1920’de TBMM açıldı ve savaş meclis yönetiminde kazanıldı. Zaferin ardından 1923’te Cumhuriyet ilan edildi. 1928’de Harf İnkılabı ile yeni Türk alfabesi kabul edildi.
Çözümlü örnekler
1. Türkiye’nin yönetim şekli nedir? Kolay
ÇözümCumhuriyet.
2. TBMM’nin görevi nedir? Orta
ÇözümKanunları yapmak; milletin adına ülkeyi yönetmek.
3. Sınıf başkanı seçimi demokrasiye nasıl örnek olur? Zor
ÇözümAdaylar kendini tanıtır, her öğrenci gizli ve eşit oy kullanır, çoğunluğun seçtiği kişi başkan olur; ülke yöneticileri de benzer şekilde seçimle belirlenir.
Sık yapılan hatalar
- TBMM’nin açılışı (1920) ile Cumhuriyet’in ilanını (1923) karıştırmak.
- Cumhuriyet’te yöneticilerin seçilmediğini sanmak.
- Tarihî yapıların yalnızca müzelerde olduğunu düşünmek.
Biliyor muydun?
Atatürk, Harf İnkılabı’ndan sonra yurdu dolaşıp halka yeni harfleri kara tahta başında bizzat öğretti!