Doğadaki canlı ve cansız varlıkların (su, toprak, hava, güneş, bitkiler, hayvanlar) insan yaşamındaki önemi; doğal kaynakların bilinçli kullanımı; kroki: bir yerin kuş bakışı basit çizimi, kroki üzerinde yön (sağ, sol, ileri, geri; kuzey-güney-doğu-batı) ve konum belirleme, yol tarifi; afetler (deprem, sel, heyelan, çığ, yangın, fırtına): afet öncesi (hazırlık, acil durum çantası, toplanma alanı, sabitleme), afet anı (çök-kapan-tutun) ve afet sonrası yapılacaklar; çevresel sürdürülebilirlik: tasarruf, geri dönüşüm, sıfır atık, ağaçlandırma, temiz enerji.
Doğadaki varlıkların önemi
Doğadaki canlı ve cansız varlıklar yaşamımız için çok önemlidir:
- Su: İçme, temizlik, tarım, enerji üretimi
- Toprak: Besinlerimizin yetiştiği yer
- Hava: Solunum; rüzgâr enerjisi
- Güneş: Işık, ısı, bitkilerin büyümesi, güneş enerjisi
- Bitkiler: Besin, oksijen, ilaç, kâğıt, mobilya
- Hayvanlar: Süt, yumurta, yün; doğanın dengesi (arılar tozlaşma yapar)
Doğal kaynaklar sınırsız değildir: Suyu, toprağı ve ormanları bilinçli kullanmalı, gelecek nesillere korumalıyız.
Kroki ve konum
Kroki: Bir yerin kuş bakışı (yukarıdan) görünüşünün basit çizimi
- Ev, okul, mahalle krokisi çizebiliriz; önemli yerleri sembollerle gösteririz.
Kroki üzerinde konum ve yol tarifi:
- “Evden çık, 3 sokak ileri yürü, parkın yanından sola dön, 3 sokak yürü; okul solunda.”
- Kareli krokide: Ev (1,1) → Park (4,1) → Okul (4,4)
Yönler:
- Ana yönler: Kuzey, güney, doğu, batı
- Krokilerde genellikle yukarısı kuzeyi gösterir.
- Güneş doğudan doğar, batıdan batar.
💡 Kroki sayesinde yeni bir yeri kolayca bulabilir, yol tarif edebiliriz.
Afetler ve sürdürülebilirlik
Afet öncesi: Acil durum çantası hazırla (su, yiyecek, el feneri, düdük, ilk yardım malzemesi, pil); dolapları duvara sabitle; toplanma alanını öğren; tatbikatlara katıl.
Afet anı: Deprem: Çök – kapan – tutun! Asansör kullanma. · Sel: Yüksek yerlere çık. · Yangın: Eğilerek çık.
Afet sonrası: Sakin ol, hasarlı binalara girme, toplanma alanına git, AFAD ve görevlilerin uyarılarına uy.
Çevresel sürdürülebilirlik: Bugünkü ihtiyaçlarımızı karşılarken gelecek nesillerin ihtiyaçlarını da düşünmek
- Tasarruf: Su ve elektriği idareli kullan.
- Geri dönüşüm ve sıfır atık: Atıkları ayrıştır, israf etme.
- Ağaçlandırma: Fidan dik, ormanları koru.
- Temiz enerji: Güneş ve rüzgâr enerjisini destekle.
Kavramlar
- kroki
- bir yerin kuş bakışı basit çizimi
- kuş bakışı
- yukarıdan görünüş
- doğal kaynak
- doğadan elde edilen değerli varlık
- tatbikat
- afete hazırlık alıştırması
- sürdürülebilirlik
- kaynakları geleceği düşünerek kullanmak
- Su, toprak, hava, güneş, bitki ve hayvanlar yaşamımız için önemlidir
- Doğal kaynaklar sınırsız değildir
- Kroki: bir yerin kuş bakışı basit çizimi
- Krokilerde yukarısı genellikle kuzeydir
- Afet: öncesi hazırlık, anında çök-kapan-tutun, sonrası toplanma alanı
- Sürdürülebilirlik: gelecek nesilleri de düşünmek
Örnek soru ve çözümü
Kareli krokiye göre evden fırına nasıl gidilir? Yol tarifini adım adım yaz.
Ev (1,1) → 3 kare sağa (doğuya) git, Park’a (4,1) ulaş → 3 kare yukarı (kuzeye) git, Okul’a (4,4) ulaş → 3 kare sağa git, Fırın’a (7,4) ulaşırsın.
Çözümlü örnekler
1. Bir yerin yukarıdan basit çizimine ne denir? Kolay
ÇözümKroki.
2. Deprem çantasında neler bulunmalıdır? Orta
ÇözümSu, kuru yiyecek, el feneri, yedek pil, düdük, ilk yardım malzemeleri, kişisel ilaçlar.
3. Sürdürülebilirlik için evde yapabileceğin üç şey yaz. Zor
ÇözümDişimi fırçalarken musluğu kapatırım, boş odanın ışığını söndürürüm, atıkları geri dönüşüm için ayrıştırırım.
Sık yapılan hatalar
- Deprem sonrası hasarlı binaya geri girmek.
- Krokiyi yandan görünüş sanmak.
- Doğal kaynakların hiç bitmeyeceğini düşünmek.
Biliyor muydun?
Bir ağaç yılda yaklaşık 2-3 kişinin ihtiyacı kadar oksijen üretebilir!