1000’e kadar sayıları okuma ve yazma; yüzler, onlar, birler basamağı ve basamak değeri; sayıları çözümleme (346 = 3 yüzlük + 4 onluk + 6 birlik = 300 + 40 + 6); sayıları karşılaştırma ve sıralama; tek ve çift sayılar; ileriye ve geriye doğru birer, ikişer, beşer, onar, yüzer ritmik sayma; sayı örüntüleri ve kuralını bulma; sayıları en yakın onluğa ve en yakın yüzlüğe yuvarlama; sayıların sayı doğrusundaki yeri.
Okuma, yazma ve çözümleme
10 onluk = 1 yüzlük · 10 yüzlük = 1000 (bin)
Basamaklar: Yüzler – Onlar – Birler
- 346 → 3 yüzlük, 4 onluk, 6 birlik → 300 + 40 + 6
- Okunuşu: üç yüz kırk altı
- 3’ün basamak değeri 300, 4’ün 40, 6’nın 6
Sıfırlı sayılar: 508 → beş yüz sekiz (onlar basamağında 0 var) · 720 → yedi yüz yirmi
Yazılış: “dokuz yüz beş” → 905 (905, 95 değil!)
💡 Bir sayıyı farklı şekillerde çözümleyebiliriz: 346 = 34 onluk + 6 birlik = 346 birlik
Karşılaştırma, sıralama, tek-çift
Karşılaştırma: Önce yüzler, eşitse onlar, o da eşitse birler basamağına bakarız.
- 482 ve 428 → yüzler eşit (4), onlar 8 > 2 → 482 > 428
- 699 < 700 (yüzler 6 < 7)
Sıralama: 315, 153, 531, 135 → küçükten büyüğe: 135 < 153 < 315 < 531
Tek ve çift sayılar: Sayının birler basamağına bakarız.
- Çift: 0, 2, 4, 6, 8 ile biter → 346, 590, 718
- Tek: 1, 3, 5, 7, 9 ile biter → 347, 501, 999
Ritmik sayma ve örüntü:
- Yüzer: 150, 250, 350, 450 … · Geriye beşer: 830, 825, 820 …
- Örüntü: 205, 215, 225, ?, 245 → kural: 10 artıyor → 235
Yuvarlama
En yakın onluğa yuvarlama: Birler basamağına bakarız.
- Birler 0, 1, 2, 3, 4 ise aşağı yuvarlarız: 342 → 340
- Birler 5, 6, 7, 8, 9 ise yukarı yuvarlarız: 347 → 350
En yakın yüzlüğe yuvarlama: Onlar basamağına bakarız.
- Onlar 0–4 ise aşağı: 438 → 400
- Onlar 5–9 ise yukarı: 468 → 500
Sayı doğrusunda düşünelim: 347, 340’a mı yoksa 350’ye mi daha yakın? → 350’ye 3 adım, 340’a 7 adım → 350
Neden yuvarlarız? Tahmin yapmak ve sayıları kolay hatırlamak için: “Maçı yaklaşık 500 kişi izledi.”
Kavramlar
- yüzlük
- 100 birlikten oluşan grup
- basamak değeri
- rakamın bulunduğu yere göre değeri
- çözümleme
- sayıyı basamak değerlerine ayırma
- yuvarlama
- en yakın onluğa ya da yüzlüğe yaklaştırma
- örüntü
- kurala göre devam eden dizi
- 10 onluk = 1 yüzlük, 10 yüzlük = 1000
- 346 = 300 + 40 + 6
- Karşılaştırmaya yüzler basamağından başla
- Birler basamağı çiftse sayı çifttir
- Onluğa yuvarlarken birlere, yüzlüğe yuvarlarken onlara bak
- 5 ve üstü yukarı, 4 ve altı aşağı yuvarlanır
Örnek soru ve çözümü
Bloklarla gösterilen sayıyı yaz, oku ve çözümle. Bu sayıyı en yakın onluğa ve en yakın yüzlüğe yuvarla.
3 yüzlük, 4 onluk, 6 birlik: 346 (üç yüz kırk altı) = 300 + 40 + 6. Birler 6 olduğu için en yakın onluğa 350; onlar 4 olduğu için en yakın yüzlüğe 300 olarak yuvarlanır.
Çözümlü örnekler
1. “Altı yüz yedi” sayısını rakamla yaz. Kolay
Çözüm607.
2. 583 sayısını en yakın onluğa ve yüzlüğe yuvarla. Orta
ÇözümOnluğa 580, yüzlüğe 600.
3. Rakamları 4, 0, 7 olan (rakamları farklı) en büyük ve en küçük üç basamaklı sayıları yaz. Zor
ÇözümEn büyük 740, en küçük 407 (0 başa yazılamaz).
Sık yapılan hatalar
- “Dört yüz beş”i 45 ya da 4005 diye yazmak.
- Yuvarlarken yanlış basamağa bakmak.
- Üç basamaklı sayının başına 0 yazmak.
Biliyor muydun?
Türkçede “bin” kelimesi çok eskidir; Göktürk yazıtlarında da “bin” sayısı geçer!