Uzunluk ölçme birimleri: kilometre, metre, santimetre, milimetre ve aralarındaki ilişkiler (1 cm = 10 mm, 1 m = 100 cm = 1000 mm, 1 km = 1000 m); birim dönüşümleri; uygun birim ve ölçme aracı seçme; kütle ölçme: ton, kilogram, gram (1 kg = 1000 g, 1 t = 1000 kg), yarım ve çeyrek kilogram; sıvı ölçme: litre ve mililitre (1 L = 1000 mL), yarım ve çeyrek litre; tahmin etme; ölçme gerektiren toplama-çıkarma-çarpma-bölme problemleri.
Uzunluk birimleri
- 1 cm = 10 mm · 1 m = 100 cm · 1 m = 1000 mm · 1 km = 1000 m
Hangi birim?
- Karıncanın boyu, kalemin ucu → mm
- Defter, kalem → cm · Sınıf, havuz → m · Şehirler arası → km
Dönüşümler:
- 3 m 45 cm = 300 + 45 = 345 cm
- 7 cm 4 mm = 70 + 4 = 74 mm
- 2 km 350 m = 2000 + 350 = 2 350 m
- 4 500 m = 4 km 500 m
Ölçme: Cetvelde her küçük çizgi 1 mm, her büyük çizgi 1 cm’dir.
Kütle ve sıvı ölçme
Kütle: 1 kg = 1000 g · 1 ton = 1000 kg
- Yarım kg = 500 g · Çeyrek kg = 250 g
- 2 kg 300 g = 2 300 g · 4 750 g = 4 kg 750 g
Sıvı: 1 L = 1000 mL
- Yarım litre = 500 mL · Çeyrek litre = 250 mL
- Bir çay kaşığı ≈ 5 mL, bir su bardağı ≈ 200 mL, büyük şişe su = 1,5 L (1 L 500 mL)
Uygun birim:
- İlaç şurubu → mL · Su deposu → L
- Bir paket şeker → g / kg · Kamyon yükü → ton
Ölçme problemleri
1. Mert 1 km 200 m, Ece 950 m koştu. Toplam kaç metre koştular? → 1 200 + 950 = 2 150 m
2. 2 L’lik meyve suyu 250 mL’lik bardaklara konursa kaç bardak dolar? → 2 000 ÷ 250 = 8 bardak
3. Bir kutuda 750 g kurabiye var. 4 kutu kaç kg’dır? → 750 × 4 = 3 000 g = 3 kg
4. 3 m uzunluğundaki kurdeleden 45 cm’lik 6 parça kesildi. Kaç cm kaldı? → 45 × 6 = 270 cm → 300 − 270 = 30 cm
5. Bir kamyon 4 ton yük taşıyabiliyor. 25 kg’lık çuvallardan en fazla kaç tane taşır? → 4 000 ÷ 25 = 160 çuval
💡 Problemlerde önce bütün ölçüleri aynı birime çeviririz, sonra işlem yaparız.
Kavramlar
- milimetre
- santimetrenin onda biri
- mililitre
- litrenin binde biri
- ton
- 1000 kilogram
- dönüşüm
- bir birimden diğerine çevirme
- ölçme aracı
- cetvel, terazi, ölçü kabı gibi araç
- 1 cm = 10 mm, 1 m = 100 cm, 1 km = 1000 m
- 1 kg = 1000 g, 1 ton = 1000 kg
- 1 L = 1000 mL
- Yarım = 500, çeyrek = 250 (g ya da mL)
- Uygun birimi nesnenin büyüklüğüne göre seç
- İşlemden önce ölçüleri aynı birime çevir
Örnek soru ve çözümü
Cetveldeki kalemin uzunluğu kaç santimetre, kaç milimetredir?
Kalem 0’dan 7,5 cm’ye kadar uzanıyor: 7 cm 5 mm = 70 + 5 = 75 mm.
Çözümlü örnekler
1. 6 cm kaç milimetredir? Kolay
Çözüm60 mm.
2. 3 L 250 mL kaç mililitredir? Orta
Çözüm3 250 mL.
3. 1,5 L’lik su şişesinden 300 mL’lik bardaklara su dolduruluyor. Kaç bardak dolar? Zor
Çözüm1 500 ÷ 300 = 5 bardak.
Sık yapılan hatalar
- 1 m’yi 1000 cm sanmak.
- Farklı birimleri çevirmeden toplamak (2 kg + 300 g = 302 ✗).
- mL ile L’yi karıştırmak.
Biliyor muydun?
Bir yetişkinin vücudundaki kan miktarı yaklaşık 5 litredir; bu, yaklaşık 25 su bardağı eder!