Yüzde sembolü, yüzdenin kesir ve ondalık gösterimi, bir çokluğun yüzdesini bulma.
Yüzde nedir?
Paydası 100 olan kesirlere yüzdeli kesir denir ve % sembolüyle gösterilir.
- 25/100 = %25 (yüzde yirmi beş)
- 50/100 = %50 (yarısı)
- 100/100 = %100 (tamamı)
Yüz kareli bir tabloda boyalı karelerin sayısı doğrudan yüzdeyi verir.
Kesir, ondalık ve yüzde
Aynı miktarı üç farklı şekilde gösterebiliriz:
| Kesir | Ondalık | Yüzde |
|---|---|---|
| 1/2 | 0,5 | %50 |
| 1/4 | 0,25 | %25 |
| 3/4 | 0,75 | %75 |
| 1/5 | 0,2 | %20 |
| 1/10 | 0,1 | %10 |
Kesri yüzdeye çevirmek: Paydayı 100 yap. 7/20 = 35/100 = %35.
Ondalığı yüzdeye çevirmek: 100 ile çarp. 0,6 = %60.
Bir çokluğun yüzdesini bulmak
Bir çokluğun yüzdesini bulmak, onun kesrini bulmak gibidir:
- 200’ün %15’i = 200 × 15/100 = 30
- 80’in %25’i = 80’in 1/4’ü = 20
- 60’ın %50’si = 60’ın yarısı = 30
💡 %10 kısayolu: Bir sayının %10’u, sayının 10’da biridir: 450’nin %10’u 45. %5 onun yarısı (22,5), %20 iki katı (90).
Günlük hayatta yüzde
- İndirim: 400 TL’lik ayakkabıda %20 indirim → 80 TL indirim, yeni fiyat 320 TL.
- Pil göstergesi: Telefon %40 dolu.
- Hava durumu: Yağmur olasılığı %70.
- Sınav: 20 sorudan 17 doğru → 17/20 = 85/100 = %85 başarı.
Kavramlar
- Yüzde
- Paydası 100 olan kesir; % ile gösterilir.
- Yüzde sembolü (%)
- “Yüzde” anlamına gelen işaret.
- İndirim
- Bir ürünün fiyatından düşülen miktar.
- % paydası 100 olan kesir demek
- 1/2 = 0,5 = %50 · 1/4 = 0,25 = %25
- Kesri yüzdeye çevirmek için paydayı 100 yap
- Ondalığı yüzdeye çevirmek için 100 ile çarp
- Bir sayının %10’u onda biridir
- İndirimli fiyat = fiyat − indirim
Örnek soru ve çözümü
600 TL’lik bir montta %30 indirim yapılıyor. Montun indirimli fiyatı kaç TL’dir?
600’ün %10’u 60, %30’u 180 TL. İndirimli fiyat 600 − 180 = 420 TL.
Çözümlü örnekler
1. 3/4 kesrini yüzde olarak yazınız. Kolay
Çözüm3/4 = 75/100 = %75.
2. Bir sınıftaki 25 öğrencinin 9’u gözlüklüdür. Gözlüklü öğrencilerin oranı yüzde kaçtır? Orta
Çözüm9/25 = 36/100 = %36.
3. Bir kitabın %40’ını okuyan Ali’nin okuması gereken 90 sayfa kalmıştır. Kitap kaç sayfadır? Zor
ÇözümKalan kısım %60 = 90 sayfa. %10 = 15 sayfa → kitap 150 sayfadır.
Sık yapılan hatalar
- %25’i 25 sanmak; bir çokluğun %25’i çokluğa bağlıdır.
- İndirimli fiyatı bulurken indirimi fiyattan çıkarmayı unutmak.
- 0,5’i %5 sanmak (doğrusu %50).
Biliyor muydun?
% sembolü, İtalyanca “per cento” (yüzde) kısaltmasının zamanla yazılırken kıvrılmasıyla ortaya çıktı.