Dinleme ve İzleme Stratejileri konu anlatımı

Dinlemek, yalnızca duymak değil; duyduğunu anlamak, düşünmek ve yorumlamaktır.

Etkin dinleyicinin kuralları:

• Konuşana bakar, göz teması kurar.
• Konuşanın sözünü kesmez.
• Dikkatini dağıtan şeyleri (telefon, oyun) uzaklaştırır.
• Anlamadığı yeri konuşma bitince sorar.
• Önemli bilgileri not alır.
• Konuşanın beden diline ve ses tonuna dikkat eder.

Dinleme öncesi: Konu hakkında ne biliyorum? Başlıktan ne tahmin ediyorum?

Dinleme sırası: Not alıyorum, tahminimi kontrol ediyorum.

Dinleme sonrası: Özetliyorum, sorulara cevap veriyorum, düşüncemi söylüyorum.

Bu metni video anlatımda Bilge seslendirecek. Dikkatle dinle, sonra soruları cevapla.

“Dedem, cebinden hiç ayırmadığı eski bir saati olduğunu söylerdi. Saat, onun da dedesinden kalmaydı. Her akşam yemekten sonra saati çıkarır, küçük anahtarıyla dikkatle kurardı.

Bir gün saat durdu. Dedem çok üzüldü ama hemen pes etmedi. Ertesi sabah beni de yanına alarak çarşıdaki yaşlı saatçi Rıza Usta’ya gitti. Rıza Usta saati açtı, minicik dişlileri tek tek inceledi. ‘Bu saat yüz yaşında,’ dedi, ‘ama kalbi hâlâ sağlam. Yalnızca biraz bakıma ihtiyacı var.’

Üç gün sonra saati almaya gittiğimizde tik takları dükkânın içini dolduruyordu. Dedem saati bana uzattı: ‘Bundan sonra onu sen kuracaksın. Eşyalar da insanlar gibidir; ilgi gösterirsen sana uzun yıllar eşlik ederler.’”

Dinleme metniyle ilgili sorular:

1. Kim? Anlatıcı (torun), dede, saatçi Rıza Usta
2. Ne? Eski saatin durması ve tamir ettirilmesi
3. Nerede? Evde ve çarşıdaki saatçi dükkânında
4. Ne zaman? Bir gün, ertesi sabah, üç gün sonra
5. Nasıl? Saatçi dişlileri inceleyip bakım yaptı
6. Neden? Saat dedenin dedesinden kalma, değerli bir hatıra

Ana fikir: Sahip olduğumuz eşyalara özen gösterirsek uzun yıllar bizimle kalırlar; aile yadigârları geçmişle bağımızdır.

Olay sırası: Dede saati her akşam kurar → saat durur → saatçiye gidilir → saat tamir edilir → saat toruna emanet edilir.

Not alırken:

• Her şeyi değil, anahtar sözcükleri yaz.
• Kısaltmalar ve semboller kullan (→, +, ?).
• Sayılara, adlara ve tarihlere dikkat et.

İzleme (video, belgesel, film):

• Görüntüler, müzik ve sesler de mesajın parçasıdır.
• Belgesel izlerken bilgileri not al; sonra bir arkadaşına anlat.
• Reklam izlerken ikna edici öğelere dikkat et: “Herkes bunu kullanıyor!” gibi sözler seni etkilemeye çalışır.