Tablo ve grafiklerden bilgi çıkarma; afiş, broşür ve infografiklerdeki mesajı bulma; görsel ile metin arasındaki ilişkiyi kurma.
Görseller de okunur
Yalnızca yazılar değil resimler, tablolar, grafikler, afişler, haritalar ve infografikler de okunur. Görsel okuma yaparken şu soruları sor:
- Bu görselin konusu nedir? (Başlığa bak.)
- Hangi bilgiler veriliyor? (Sayılar, renkler, simgeler)
- Görsel bana hangi mesajı vermek istiyor?
- Görseli kim, hangi amaçla hazırlamış?
Tablo ve grafik okuma
Sütun grafiği verileri karşılaştırmayı kolaylaştırır. Aşağıdaki grafik 5-A sınıfının bir ayda okuduğu kitap sayılarını gösteriyor:
Grafiği okurken:
- Başlığı ve eksenleri oku: Neyi ölçüyor? Hangi birimle?
- En büyük ve en küçük değeri bul.
- Karşılaştırma yap: Hangi hafta daha çok okunmuş? Fark ne kadar?
- Yorum yap: Neden böyle olmuş olabilir?
Örnek yorum: “Dördüncü haftada kitap okuma sayısı en yüksek değere ulaşmıştır. Bunun nedeni o hafta düzenlenen kütüphane haftası etkinlikleri olabilir.”
Afiş ve broşür
Afiş, bir duyuruyu, etkinliği ya da mesajı kısa ve dikkat çekici biçimde geniş kitlelere ulaştırmak için hazırlanır.
Afişin özellikleri:
- Kısa, akılda kalıcı bir slogan,
- Dikkat çekici görsel ve renkler,
- Gerekli bilgiler: Ne? Nerede? Ne zaman?
- Okunaklı, büyük yazı.
Broşür ise katlanabilen, afişe göre daha fazla bilgi içeren tanıtım kâğıdıdır.
- Ne zaman: 15 Kasım Cuma, 13.00
- Nerede: Okul kütüphanesi
- Kimler: Bütün öğrenciler
İnfografik
İnfografik, bilgilerin sayılar, simgeler, kısa yazılar ve görsellerle birlikte, bir bakışta anlaşılacak şekilde sunulmasıdır.
Örnek: Günlük Su İhtiyacımız
- 💧 Günde 8–10 bardak su içmeliyiz.
- 🏃 Spor yaparken her 20 dakikada bir bardak su içmeliyiz.
- 🧠 Vücudumuzun yaklaşık %60’ı sudur.
İnfografik okurken önce başlığa, sonra en büyük ve renkli öğelere, en son ayrıntılara bakılır.
💡 Görselle verilen bilgiyle metindeki bilgiyi karşılaştır: Birbirini destekliyor mu, çelişiyor mu?
Kavramlar
- Grafik
- Verilerin çizgi, sütun ya da daire ile gösterilmesi.
- Afiş
- Duyuru amaçlı, dikkat çekici büyük ilan.
- Broşür
- Katlanabilen, bilgilendirici tanıtım kâğıdı.
- İnfografik
- Bilginin sayı, simge ve görsellerle sunulması.
- Slogan
- Kısa, akılda kalıcı söz.
- Görseller de okunur: tablo, grafik, afiş, infografik
- Grafikte başlık ve eksenler önce okunur
- En büyük-en küçük değer ve farklar karşılaştırılır
- Afiş: kısa slogan, dikkat çekici görsel, ne-nerede-ne zaman
- Broşür afişten daha çok bilgi içerir
- İnfografik bilgiyi simge ve sayılarla özetler
Örnek soru ve çözümü
Yukarıdaki grafiğe göre 2. hafta ile 4. hafta arasında okunan kitap sayısı farkı kaçtır?
27 − 18 = 9 kitap.
Çözümlü örnekler
1. Bir afişte mutlaka bulunması gereken bilgiler nelerdir? Kolay
ÇözümEtkinliğin ne olduğu, nerede ve ne zaman yapılacağı.
2. Afişteki “Bir kitap, bin dünya!” sözünün amacı nedir? Orta
ÇözümKısa ve akılda kalıcı bir slogandır; okumanın insana yeni dünyalar açtığı mesajını vererek okuru etkinliğe katılmaya özendirir.
3. Grafikte 1. haftadan 4. haftaya okunan kitap sayısı genel olarak nasıl değişmiştir? 3. hafta için ne söylenebilir? Zor
ÇözümGenel olarak artmıştır (12’den 27’ye). Ancak 3. haftada bir önceki haftaya göre küçük bir düşüş (18’den 15’e) olmuştur.
Sık yapılan hatalar
- Grafiğin başlığını ve birimini okumadan yorum yapmak.
- Afişe gereğinden fazla yazı koymak.
- Görseldeki bilgiyle metni karşılaştırmamak.
Biliyor muydun?
Florence Nightingale, 1850’lerde askerlerin hastalıktan ölümlerini gösteren renkli grafikleriyle yetkilileri ikna etti ve hastanelerin temizliği için reformlar başlattı. Görseller hayat kurtarabilir!