Aile bireyleri ve akrabalar, ailenin geçmişi (aile büyüklerinin çocukluğu, aile fotoğrafları, soy ağacı); ailede sevgi, saygı, dayanışma ve aile içi kararlara katılım; toplumda nezaket ve görgü kuralları (toplu taşımada, sinemada, misafirlikte, komşulukta, sofrada); ailede ve okulda görev ve sorumluluklar; ihtiyaç ve istek ayrımı, bütçe ve harçlık yönetimi, kumbara ile birikim; aile ve toplum için tasarruf.
Canım ailem
Aile, sevgi, saygı ve dayanışmayla birbirine bağlı insanlardır.
- Akrabalarımız: Amca, hala, dayı, teyze, kuzen, yenge, enişte, büyükanne, büyükbaba
- Ailemizin geçmişi: Büyüklerimize çocukluklarını, oyunlarını, okullarını sorarız; aile fotoğraflarına bakarız.
- Soy ağacı: Ailemizin kuşaklarını gösteren şema → büyükanne-büyükbaba → anne-baba → biz
Ailede dayanışma:
- Hasta olan aile bireyimize bakarız, üzgün olanı teselli ederiz.
- Aile kararlarına (tatil, hafta sonu planı) fikrimizi söyleyerek katılırız.
Toplumda nezaket ve görgü
Görgü kuralları, toplumda birbirimizi rahatsız etmeden yaşamamızı sağlar.
- Toplu taşımada: Önce inenleri bekleriz, yaşlılara, hamilelere, engellilere yer veririz, yüksek sesle konuşmayız.
- Sinema ve tiyatroda: Sessiz oluruz, telefonu kapatırız, ön koltuğa ayağımızı dayamayız.
- Misafirlikte: Haber vererek gideriz, ev sahibinin izni olmadan odalara girmeyiz.
- Komşulukta: Selamlaşır, gürültü yapmaz, ihtiyacı olana yardım ederiz.
- Sofrada: Ağzımız kapalı çiğner, “afiyet olsun” der, kalkarken izin isteriz.
Sihirli kelimeler: Lütfen, teşekkür ederim, özür dilerim, rica ederim, kolay gelsin
Görev ve sorumluluk, ihtiyaç ve istek
Görev ve sorumluluklarımız:
- Evde: Odamızı toplamak, sofraya yardım etmek, çiçek sulamak
- Okulda: Ödev yapmak, sınıf temizliğine özen göstermek, nöbetçiyken görevini yapmak
İhtiyaç: Yaşamak için gerekli olanlar → besin, su, barınma, giyecek, sağlık, eğitim
İstek: Olmasa da yaşayabileceğimiz şeyler → yeni oyuncak, oyun konsolu, şekerleme
Bütçe ve tasarruf:
- Paramızı önce ihtiyaçlara, sonra isteklere harcarız.
- Harçlığımızın bir kısmını kumbaramızda biriktiririz.
- Su, elektrik, ekmek israfını önleriz; kullanmadığımız eşyaları ihtiyacı olanlara veririz.
Kavramlar
- dayanışma
- birbirine destek olma
- soy ağacı
- aile kuşaklarını gösteren şema
- görgü
- toplumda uygun davranma bilgisi
- ihtiyaç
- yaşamak için gerekli olan
- bütçe
- gelir ve giderin planı
- Aile sevgi, saygı ve dayanışma ile bağlıdır
- Soy ağacı ailenin kuşaklarını gösterir
- Toplu taşımada önce inenleri bekle, yer ver
- Evde ve okulda görevlerimizi yaparız
- İhtiyaç gerekli olan, istek olmasa da yaşanabilen
- Önce ihtiyaç, sonra istek; harçlığın bir kısmını biriktir
Örnek soru ve çözümü
Kartlardaki maddeleri ihtiyaç ve istek olarak ayır. 50 TL harçlığın olsa ilk neye harcarsın?
Besin ve barınma ihtiyaçtır; oyun konsolu ve yeni oyuncak istektir. Harçlığı önce ihtiyaçlara (örneğin okul için gereken bir defter) harcar, kalanın bir kısmını kumbarada biriktiririm.
Çözümlü örnekler
1. Annenin kız kardeşine ne denir? Kolay
ÇözümTeyze.
2. Otobüste yaşlı biri ayakta kaldı. Ne yaparsın? Orta
ÇözümYerimi ona veririm.
3. Ailen yeni bir bisiklet almak için para biriktiriyor. Sen nasıl katkı sağlayabilirsin? Zor
ÇözümGereksiz şeyler istemem, harçlığımın bir kısmını biriktiririm, ışıkları kapatıp suyu idareli kullanarak faturaların azalmasına yardım ederim.
Sık yapılan hatalar
- İstekleri ihtiyaç sanmak.
- Toplu taşımada inenleri beklemeden binmek.
- Ev işlerini yalnızca anne-babanın görevi saymak.
Biliyor muydun?
Türkiye’de 31 Ekim Dünya Tasarruf Günü olarak kutlanır; kumbaralar çocuklara biriktirmeyi öğretmek için yüzyıllardır kullanılıyor!