Yaşadığımız yerin tarihî ve doğal güzellikleri (müzeler, tarihî yapılar, dağlar, göller), bunları koruma; yönetim birimleri: köy ve mahalle (muhtar), ilçe (kaymakam), il (vali), belediye (belediye başkanı), başkent Ankara ve Türkiye Büyük Millet Meclisi; adres ve harita; Mustafa Kemal Atatürk’ün öğrencilik yılları (Mahalle Mektebi, Şemsi Efendi Okulu, Selanik Askerî Rüştiyesi, Manastır Askerî İdadisi) ve çalışkanlığı; millî bayramlar ve önemi; dinî bayramlar ve bayram gelenekleri (bayramlaşma, ziyaret, ikram).
Tarihin ve doğanın izinde
Yaşadığımız yerin tarihî ve doğal güzellikleri vardır:
- Tarihî yerler: Müzeler, camiler, köprüler, kaleler, hanlar, ören yerleri
- Doğal güzellikler: Dağlar, ormanlar, göller, şelaleler, mağaralar, kanyonlar
Bu güzellikleri koruyalım:
- Tarihî yapılara yazı yazmaz, taşlarını sökmeyiz.
- Doğada çöp bırakmaz, ateş yakmayız.
- Müzelerde eserlere dokunmayız.
Ülkemiz Türkiye: 81 ilden oluşur. Başkentimiz Ankara’dır. Üç tarafı denizlerle çevrilidir: Karadeniz, Ege Denizi, Akdeniz (iç denizimiz Marmara).
Yönetim birimlerini tanıyorum
Ülkemiz düzenli yönetilmek için birimlere ayrılmıştır:
- Köy ve mahalle → Muhtar yönetir; seçimle göreve gelir.
- İlçe → Kaymakam yönetir.
- İl → Vali yönetir.
- Belediye → Şehrin temizlik, yol, park, su gibi hizmetlerini yürütür; belediye başkanını halk seçer.
- Ülke → Başkent Ankara’da Türkiye Büyük Millet Meclisi kanunları yapar.
Adresimizde bu birimler yer alır: Mahalle, sokak, kapı numarası, ilçe / il
Atatürk nasıl bir öğrenciydi? · Bayramlarımız
Mustafa Kemal’in öğrencilik yılları:
- Selanik’te Mahalle Mektebi’nde başladı, sonra Şemsi Efendi Okulu’na geçti.
- Selanik Askerî Rüştiyesi’nde okudu; özellikle matematik dersinde çok başarılıydı. Matematik öğretmeni ona “Kemal” adını verdi.
- Manastır Askerî İdadisi’nde okudu; tarih ve edebiyatla da ilgilendi, kitap okumayı çok severdi.
- Çalışkan, düzenli, meraklı ve lider ruhlu bir öğrenciydi.
Millî bayramlar: 23 Nisan, 19 Mayıs, 30 Ağustos, 29 Ekim (Cumhuriyet’in ilanı, 1923)
Dinî bayramlar: Ramazan Bayramı ve Kurban Bayramı → bayramlaşma, büyükleri ziyaret, şeker-tatlı ikramı, küslerin barışması, yardımlaşma
Kavramlar
- muhtar
- köy ya da mahalle yöneticisi
- kaymakam
- ilçe yöneticisi
- vali
- il yöneticisi
- belediye
- şehir hizmetlerini yürüten kurum
- müze
- tarihî eserlerin sergilendiği yer
- Tarihî ve doğal güzellikleri koruruz
- Türkiye 81 il, başkent Ankara
- Köy ve mahalle: muhtar · İlçe: kaymakam · İl: vali
- Belediye başkanını halk seçer
- Mustafa Kemal’e “Kemal” adını matematik öğretmeni verdi
- Millî ve dinî bayramlar birlik ve beraberliğimizi güçlendirir
Örnek soru ve çözümü
Kartlara göre yaşadığın ilçeyi ve ili kimler yönetir? Mahallende yolun bozulduğunu gördün; kime başvurabilirsin?
İlçeyi kaymakam, ili vali yönetir. Bozuk yol için mahalle muhtarına haber verebilir ya da belediyeye başvurabiliriz; çünkü yol, park ve temizlik işlerini belediye yürütür.
Çözümlü örnekler
1. İli kim yönetir? Kolay
ÇözümVali.
2. Bir tarihî kalenin duvarına adını yazan birine ne söylersin? Orta
ÇözümTarihî yapılar hepimizindir ve geleceğe korunmalıdır; yazı yazmak onlara zarar verir.
3. Mustafa Kemal’in öğrenciliğinden hangi özellikleri örnek alabiliriz? Zor
ÇözümÇalışkanlığını, düzenini, kitap okuma sevgisini ve matematik gibi derslere gösterdiği ilgiyi.
Sık yapılan hatalar
- Vali ile kaymakamın görev yerlerini karıştırmak.
- Muhtarı atanmış bir görevli sanmak (muhtar seçilir).
- Millî bayramlarla dinî bayramları karıştırmak.
Biliyor muydun?
Türkiye’de 900’den fazla ilçe ve 50.000’e yakın köy ve mahalle bulunuyor; her birinin bir muhtarı var!