Hava olayları (güneşli, bulutlu, yağmurlu, karlı, rüzgârlı, sisli, dolu), hava durumunu gözlemleme ve kaydetme; mevsimlerin özellikleri ve mevsime uygun giyinme, beslenme ve etkinlikler; yönler (kuzey, güney, doğu, batı) ve doğadan yararlanarak yön bulma: Güneş’in doğduğu ve battığı yön, Kutup Yıldızı, ağaç ve taşlardaki yosunlar; pusula; afetler (deprem, sel, heyelan, çığ, orman yangını) ve önceden, sırasında, sonrasında alınacak önlemler, deprem çantası, toplanma alanı; su, elektrik, yakıt ve kâğıt tasarrufu, geri dönüşüm.
Hava olayları ve mevsimler
Hava olayları: Güneşli, bulutlu, yağmurlu, karlı, rüzgârlı, sisli, dolu
- Hava durumunu gözlemleyip bir hafta boyunca çizelgeye kaydedebiliriz.
Mevsimler:
- İlkbahar (Mart, Nisan, Mayıs): Hava ılır, ağaçlar çiçek açar, yağmur sık yağar.
- Yaz (Haziran, Temmuz, Ağustos): Sıcak ve kurak; ince, açık renkli giyiniriz, şapka takarız.
- Sonbahar (Eylül, Ekim, Kasım): Yapraklar dökülür, kuşlar göç eder.
- Kış (Aralık, Ocak, Şubat): Soğuk, karlı; kalın giyiniriz, C vitamini için portakal, mandalina yeriz.
Doğadan yararlanarak yön bulma
Ana yönler: Kuzey, Güney, Doğu, Batı
Doğada yön bulma:
- Güneş sabah doğudan doğar, akşam batıdan batar.
- Sağ kolumuzu Güneş’in doğduğu yöne açarsak önümüz kuzey, arkamız güney, solumuz batı olur.
- Gece Kutup Yıldızı kuzeyi gösterir.
- Ağaçların ve taşların yosunlu tarafları genellikle kuzeyi gösterir (güneş az aldığı için).
- Pusulanın ibresi her zaman kuzeyi gösterir.
💡 Kaybolduğumuzda yön bulmak, doğru yere gitmemize yardım eder.
Afetler ve tasarruf
Afetlere hazırlık:
- Deprem öncesi: Dolap ve rafları duvara sabitleriz; deprem çantası (su, el feneri, düdük, ilk yardım malzemesi, yiyecek, pil) hazırlarız; toplanma alanımızı öğreniriz.
- Deprem sırasında: Çök – kapan – tutun! Pencere ve camlardan uzak dururuz, asansör kullanmayız.
- Deprem sonrası: Sakin şekilde binadan çıkar, toplanma alanına gideriz.
- Sel: Yüksek yerlere çıkarız. Orman yangını: Ormanda ateş yakmaz, cam şişe bırakmayız.
Tasarruf bizim işimiz:
- Su: Musluğu açık bırakmayız. Elektrik: Boş odanın ışığını kapatırız.
- Kâğıt: Defterin iki yüzünü kullanır, atıkları geri dönüşüme atarız.
Kavramlar
- hava olayı
- yağmur, kar, rüzgâr gibi olaylar
- yön
- gidilen taraf
- pusula
- kuzeyi gösteren araç
- afet
- büyük zarar veren olay
- toplanma alanı
- afet sonrası buluşma yeri
- Hava olaylarını gözlemleyip kaydedebiliriz
- 4 mevsim ve özellikleri, mevsime uygun giyinme
- Güneş doğudan doğar, batıdan batar
- Kutup Yıldızı ve yosunlar kuzeyi gösterir
- Deprem: çök-kapan-tutun, deprem çantası, toplanma alanı
- Su, elektrik ve kâğıt tasarrufu yap
Örnek soru ve çözümü
Kartlara bak. Sabah Güneş’in doğduğu yöne dönersen önün hangi yön olur? Arkan hangi yön olur?
Güneş doğudan doğar; o yöne dönersek önümüz doğu, arkamız batı olur. Bu durumda solumuz kuzey, sağımız güneydir.
Çözümlü örnekler
1. Güneş hangi yönden doğar? Kolay
ÇözümDoğudan.
2. Kış mevsiminde nasıl giyinmeliyiz? Orta
ÇözümKalın mont, bere, atkı, eldiven ve bot giymeliyiz.
3. Ormanda kayboldun ve bir ağacın bir tarafının yosunlu olduğunu gördün. Bu sana ne söyler? Zor
ÇözümYosunlu taraf genellikle kuzeyi gösterir; buna göre diğer yönleri de bulabilirim.
Sık yapılan hatalar
- Güneş’in batıdan doğduğunu sanmak.
- Deprem sırasında merdivenlere ya da asansöre koşmak.
- Deprem çantasını hazırlayıp içindekileri hiç kontrol etmemek.
Biliyor muydun?
Kutup Yıldızı gökyüzünde neredeyse hiç yer değiştirmez; bu yüzden denizciler yüzyıllar boyunca yönlerini onunla buldu!