Sağlıklı alışkanlıklar: dengeli ve düzenli beslenme (öğün atlamama, kahvaltının önemi, mevsim meyve-sebzeleri, su), yeterli uyku, düzenli fiziksel etkinlik, kişisel temizlik ve bakım, duruş bozukluklarını önleme (doğru oturma, çanta taşıma); hastalıklardan korunma (el yıkama, aşı, öksürürken ağzı kapatma); çevrim içi güvenlik: ekran süresi, kişisel bilgilerini paylaşmama, güçlü şifre, tanımadığı kişilerden gelen mesajlar ve bağlantılar, siber zorbalık ve rahatsız edici içerikte bir büyüğe haber verme.
Sağlıklı alışkanlıklar
Beslenme:
- Kahvaltı günün en önemli öğünlerindendir; öğün atlamayız.
- Her besin grubundan yeriz: süt ürünleri, et-yumurta-baklagil, meyve-sebze, tahıl.
- Mevsim meyve ve sebzelerini tercih ederiz; hazır yiyecek ve şekerli içecekleri azaltırız.
- Bol su içeriz.
Uyku ve hareket: Her gece 9-11 saat uyuruz. Her gün en az 1 saat koşar, oynar, bisiklete bineriz.
Doğru duruş:
- Dik oturur, ekrana ve kitaba çok yaklaşmayız.
- Çantamızı iki askısıyla, sırtımıza takarak taşırız; çok ağır doldurmayız.
Hastalıklardan korunma
- Ellerimizi sabunla en az 20 saniye yıkarız.
- Öksürürken ve hapşırırken ağzımızı dirseğimizin içiyle ya da mendille kapatırız.
- Aşılarımızı zamanında oluruz.
- Kendi havlu, diş fırçası, bardak gibi eşyalarımızı kullanırız.
- Hasta olduğumuzda dinlenir, ilaçlarımızı yalnızca büyüklerimizin verdiği şekilde kullanırız.
- Dişlerimizi günde iki kez fırçalar, yılda iki kez diş hekimine gideriz.
Çevrim içi güvenliğim
İnternet bilgi edinmek ve iletişim kurmak için yararlıdır ama dikkatli kullanılmalıdır.
Güvenlik kuralları:
- Adımızı, adresimizi, okulumuzu, telefonumuzu, fotoğrafımızı paylaşmayız.
- Şifremizi kimseyle (en yakın arkadaşımızla bile) paylaşmayız; yalnızca ailemiz bilir.
- Tanımadığımız kişilerden gelen mesajları açmaz, bağlantılara tıklamayız.
- İnternette tanıştığımız kişilerle asla buluşmayız.
- Bizi rahatsız eden bir mesaj ya da görüntüyle karşılaşırsak hemen bir büyüğe söyleriz.
Ekran süresi: Ekranı sınırlı süre, ailemizin izniyle kullanır, ara verip gözlerimizi dinlendiririz.
Siber zorbalık: İnternette alay etmek, kötü mesaj göndermek de zorbalıktır.
Kavramlar
- öğün
- belirli saatlerde yenen yemek
- aşı
- hastalıktan koruyan ilaç
- çevrim içi
- internete bağlı
- şifre
- gizli giriş kelimesi
- siber zorbalık
- internette yapılan zorbalık
- Kahvaltı yap, öğün atlama, bol su iç
- Her gece 9-11 saat uyu, her gün 1 saat hareket et
- Çantanı iki askısıyla taşı
- Öksürürken dirseğinin içiyle ağzını kapat
- Kişisel bilgilerini ve şifreni paylaşma
- Rahatsız edici içerikte bir büyüğe söyle
Örnek soru ve çözümü
Kartlardaki sağlıklı alışkanlıklardan hangisini her gün yapıyorsun? Gece geç yatan bir çocuğun ertesi gün okulda ne yaşayabileceğini anlat.
Geç yatan çocuk yeterince uyuyamaz; derste uykulu olur, dikkatini toplayamaz, öğrendiklerini unutabilir ve kolay yorulur. Her gece 9-11 saat uyumak bu yüzden önemlidir.
Çözümlü örnekler
1. Öksürürken ağzımızı neyle kapatırız? Kolay
ÇözümDirseğimizin içiyle ya da mendille.
2. Bir oyunda tanımadığın biri okulunun adını sorarsa ne yaparsın? Orta
ÇözümSöylemem, oyundan çıkar ve aileme haber veririm.
3. Ağır çantasını tek omzunda taşıyan bir arkadaşına ne önerirsin? Zor
ÇözümÇantayı iki askısıyla sırtında taşımasını ve gereksiz eşyaları çıkarıp hafifletmesini öneririm; yoksa sırtı ve duruşu bozulabilir.
Sık yapılan hatalar
- Kahvaltı yapmadan okula gitmek.
- Şifresini en yakın arkadaşıyla paylaşmak.
- Avucunun içine hapşırıp sonra eşyalara dokunmak.
Biliyor muydun?
Hapşırdığımızda ağzımızdan çıkan küçük damlacıklar birkaç metre uzağa gidebilir; bu yüzden dirseğimizle kapatmak çok önemlidir!