Nesnelerin konumunu belirten ifadeler (altında, üstünde, arasında, önünde, arkasında, sağında, solunda, içinde, dışında, yakınında, uzağında); kendine ve başka bir nesneye göre sağ-sol belirleme; kareli kâğıtta yön ve adım sayısıyla yol tarifi (yönerge izleme, kodlama okları); basit krokiler; simetri: bir şekli iki eş parçaya ayıran simetri doğrusu, doğada ve sanatta simetri, kareli kâğıtta simetriğini tamamlama.
Yer ve konum bildiren ifadeler
Bir nesnenin nerede olduğunu anlatırken konum bildiren ifadeler kullanırız:
- Üstünde – altında: Kitap masanın üstünde, kedi masanın altında.
- Önünde – arkasında: Ali Ece’nin önünde, Can Ece’nin arkasında.
- Arasında: Top iki ağacın arasında.
- İçinde – dışında: Kalem kutunun içinde, silgi kutunun dışında.
- Yakınında – uzağında, yüksekte – alçakta, çukurda – tümsekte
Sağ ve sol: Yazı yazdığımız el çoğumuz için sağ eldir. Karşımızdaki kişinin sağı bizim solumuza denk gelir!
Yön bulma ve yol tarifi
Kareli kâğıtta yol tarifi: Okları ve adım sayılarını izleriz:
- → 3 : 3 kare sağa · ↑ 2 : 2 kare yukarı · ← 1 : 1 kare sola · ↓ 4 : 4 kare aşağı
Örnek: Robot (●) başlangıçtan → 2, ↑ 3 hareket ederse 2 sağa, 3 yukarı gider.
Kroki: Bir yerin yukarıdan basitçe çizilmiş hâli
- “Okuldan çıkınca sağa dön, 2 sokak yürü, fırının yanındaki ev bizim ev.”
💡 Yol tarif ederken sırayı ve adım sayısını açıkça söyleriz; kodlamada da bilgisayara böyle komut veririz.
Simetri
Bir şekli iki eş parçaya ayıran ve parçaların birbirinin ayna görüntüsü olduğu doğruya simetri doğrusu denir.
- Şekli simetri doğrusundan katladığımızda iki parça tam olarak üst üste gelir.
Doğada simetri: Kelebeğin kanatları, yaprak, insan yüzü, kar tanesi
Sanatta ve yapılarda simetri: Halı-kilim desenleri, camiler, çini motifleri
Simetri doğrusu sayıları:
- Kalp: 1 · Dikdörtgen: 2 · Kare: 4 · Daire: sayısız
Kareli kâğıtta tamamla: Şeklin bir yarısı verilir; her noktayı simetri doğrusuna aynı uzaklıkta, karşı tarafa çizeriz.
Kavramlar
- konum
- bir şeyin bulunduğu yer
- yön
- gidilen taraf
- kroki
- bir yerin basit çizimi
- simetri
- iki tarafın ayna görüntüsü gibi aynı olması
- simetri doğrusu
- şekli iki eş parçaya ayıran doğru
- Üstünde, altında, önünde, arkasında, arasında, içinde, dışında
- Karşımızdakinin sağı bizim solumuzdur
- Yol tarifinde yön ve adım sayısı söylenir
- Kroki: bir yerin yukarıdan basit çizimi
- Simetri doğrusu şekli iki eş, ayna görüntüsü parçaya ayırır
- Kare 4, dikdörtgen 2, kalp 1 simetri doğrusu
Örnek soru ve çözümü
Kareli kâğıtta “Başla” noktasından “Bitiş” noktasına giden yolu oklarla yaz.
Önce 2 kare sağa (→ 2), sonra 3 kare yukarı (↑ 3) gidilir. Komut: → 2, ↑ 3.
Çözümlü örnekler
1. Kalemin kutunun içinde olduğunu nasıl söyleriz? Kolay
ÇözümKalem kutunun içindedir.
2. Karşındaki arkadaşın sağ elini kaldırdı. Bu el senin hangi tarafında kalır? Orta
ÇözümBenim sol tarafımda kalır.
3. Hangi harfin dikey simetri doğrusu vardır: A mı, F mi? Zor
ÇözümA harfinin vardır; ortadan katlayınca iki yarısı üst üste gelir. F’nin yoktur.
Sık yapılan hatalar
- Karşıdaki kişinin sağını kendi sağımız sanmak.
- Şekli eş olmayan iki parçaya bölen doğruya simetri doğrusu demek.
- Yol tarifinde adım sayısını söylememek.
Biliyor muydun?
Kelebeklerin kanatları neredeyse kusursuz simetriktir; bu desenler kuşları şaşırtıp kelebeğin korunmasına yardım eder!