Büyük harflerin kullanıldığı yerler: cümle başı, kişi adları ve soyadları, hitaplar, ülke-şehir-ilçe-köy adları, dağ-göl-nehir adları, gün ve ay adlarının tarih bildirdiği durumlar, millî ve dinî bayram adları, kurum ve kuruluş adları, kitap ve dergi adları, dizelerin başı; özel adlara gelen eklerin kesme işaretiyle ayrılması (Ankara’da, Ali’nin); yazım yanlışlarını bulup düzeltme; okunaklı ve düzenli yazma, kenar boşluklarına dikkat etme.
Büyük harflerin kullanıldığı yerler
- Cümle başında: Bugün okulda resim yaptık.
- Kişi adları ve soyadları: Zeynep Aydın, Mustafa Kemal Atatürk
- Hayvanlara verilen özel adlar: Kedimin adı Pamuk.
- Ülke, şehir, ilçe, köy, mahalle adları: Türkiye, İzmir, Üsküdar
- Dağ, göl, nehir, deniz adları: Ağrı Dağı, Van Gölü, Kızılırmak, Karadeniz
- Bayram adları: Cumhuriyet Bayramı, Ramazan Bayramı
- Kurum ve kitap adları: Atatürk İlkokulu, Çocuk Kitapları
- Tarih bildiren gün ve ay adları: 29 Ekim 1923 · ama tarih bildirmiyorsa küçük yazılır: “Her yıl ekim ayında yapraklar dökülür.”
- Şiirde dize başlarında
Kesme işareti
Özel adlara gelen ekler kesme işaretiyle (’) ayrılır:
- Ankara’da yaşıyorum. · Elif’in kitabı · Türkiye’nin başkenti · Atatürk’ü seviyoruz.
- Van Gölü’ne gittik. · Pamuk’a süt verdim.
Kesme işareti konmayan yerler:
- Özel ad olmayan kelimelere gelen ekler: okulda, kitabın, denize
- Kurum adlarına gelen ekler: Atatürk İlkokulunda (kurum adlarında kesme konmaz)
Sayılara gelen eklerde de kesme kullanılır: 23 Nisan’da, 3’üncü sınıf, 5’i
Yanlışları düzeltelim, güzel yazalım
Yanlışlı cümleler ve doğruları:
- ✗ “ayşe ile istanbula gittik.” → ✓ “Ayşe ile İstanbul’a gittik.”
- ✗ “Kedim mırmır süt içti” → ✓ “Kedim Mırmır süt içti.”
- ✗ “cumhuriyet bayramında şiir okudum.” → ✓ “Cumhuriyet Bayramı’nda şiir okudum.”
Güzel ve okunaklı yazma:
- Harfleri satır çizgisine oturtur, aynı büyüklükte yazarız.
- Kelimeler arasında eşit boşluk bırakırız.
- Sayfanın sağında ve solunda kenar boşluğu bırakırız.
- Yazdıktan sonra metnimizi tekrar okur, yanlışları düzeltiriz.
Kavramlar
- özel ad
- tek bir varlığa verilen ad
- kesme işareti
- özel adlara gelen ekleri ayıran işaret
- ek
- kelimenin sonuna gelen parça
- kenar boşluğu
- sayfanın kenarında bırakılan boşluk
- okunaklı
- kolay okunan
- Cümle başı ve kişi adları büyük harfle başlar
- Ülke, şehir, dağ, göl, nehir adları büyük harfle
- Bayram ve kurum adlarının her kelimesi büyük harfle
- Özel adlara gelen ekler kesmeyle ayrılır: Ankara’da
- Özel ad olmayan kelimelere kesme konmaz: okulda
- Yazdıktan sonra metni tekrar oku, düzelt
Örnek soru ve çözümü
Kartlardaki örneklere bakarak şu cümleyi düzelt: “ali ve zeynep 23 nisanda ankaraya gitti.”
“Ali ve Zeynep 23 Nisan’da Ankara’ya gitti.” Cümle başı ve kişi adları büyük harfle başlar; özel günlere ve şehir adlarına gelen ekler kesme işaretiyle ayrılır.
Çözümlü örnekler
1. “izmir” kelimesi nasıl yazılmalıdır? Kolay
Çözümİzmir.
2. “Okul’da” yazımı doğru mu? Orta
ÇözümHayır. “Okul” özel ad değildir; doğrusu “okulda”.
3. “ayşe ile mert yazın van gölüne gitti.” cümlesini doğru yaz. Zor
ÇözümAyşe ile Mert yazın Van Gölü’ne gitti. (Cümle başı, kişi ve yer adları büyük harfle başlar; özel ada gelen ek kesmeyle ayrılır.)
Sık yapılan hatalar
- Özel adları küçük harfle yazmak.
- Özel ad olmayan kelimelere kesme koymak (okul’da ✗).
- Bayram adlarında yalnız ilk kelimeyi büyük yazmak.
Biliyor muydun?
Kesme işaretinin Türkçedeki adı, kelimeyi ekinden “kestiği” için verilmiştir!