Standart uzunluk ölçme birimleri: kilometre (km), metre (m), santimetre (cm) ve aralarındaki ilişkiler (1 m = 100 cm, 1 km = 1000 m); uygun birimi seçme; cetvel ve şerit metre ile ölçme; uzunlukları tahmin etme ve ölçerek kontrol etme; standart kütle ölçme birimleri: ton, kilogram (kg), gram (g) ve ilişkileri (1 kg = 1000 g, 1 ton = 1000 kg); uygun ölçme aracını ve birimi seçme (baskül, mutfak tartısı, kantar); uzunluk ve kütle problemleri.
Uzunluk birimleri
| Birim | Kısaltma | Ne ölçülür? |
|---|---|---|
| santimetre | cm | kalem, defter, parmak |
| metre | m | sınıf, kapı, havuz |
| kilometre | km | şehirler arası yol, nehir |
- 1 m = 100 cm · 1 km = 1000 m
Uygun birimi seçelim:
- Silginin uzunluğu → cm · Futbol sahasının uzunluğu → m · Ankara ile İzmir arası → km
Doğru ölçme: Cetvelin 0 çizgisini nesnenin ucuna hizalarız.
Tahmin et, sonra ölç: “Sınıf kapısı yaklaşık 2 m’dir.” → ölç → 2 m 10 cm
Kütle birimleri
| Birim | Kısaltma | Ne ölçülür? |
|---|---|---|
| gram | g | silgi, şeker, mektup |
| kilogram | kg | karpuz, insan, un çuvalı |
| ton | t | kamyon, fil, gemi yükü |
- 1 kg = 1000 g · 1 ton = 1000 kg
- Yarım kilogram = 500 g · Çeyrek kilogram = 250 g
Ölçme araçları: Mutfak tartısı (g, kg), baskül (kendi kütlemiz), kantar (kamyon yükü, ton)
⚠️ Büyük nesne her zaman ağır değildir: Bir balon büyüktür ama bir taştan hafiftir.
Ölçme problemleri
Örnek 1: Ece’nin evi okula 850 m, Can’ın evi 1 km uzaklıktadır. Kimin evi okula daha uzaktır, kaç metre?
→ 1 km = 1000 m → 1000 − 850 = 150 m, Can’ın evi daha uzak
Örnek 2: Annem pazardan 2 kg elma ve 500 g üzüm aldı. Toplam kaç gram?
→ 2 kg = 2000 g → 2000 + 500 = 2500 g
Örnek 3: 45 cm’lik bir kurdeleden 18 cm kestik. Kaç cm kaldı? → 45 − 18 = 27 cm
Örnek 4: Bir kamyon 3 ton yük taşıyor. Kaç kilogram yük taşır? → 3 × 1000 = 3000 kg
Kavramlar
- kilometre
- 1000 metre
- gram
- küçük kütle birimi
- ton
- 1000 kilogram
- kantar
- çok ağır yükleri tartan araç
- tahmin
- yaklaşık değer söyleme
- 1 m = 100 cm · 1 km = 1000 m
- Kısa uzunluk cm, orta m, uzun yollar km
- 1 kg = 1000 g · 1 ton = 1000 kg
- Yarım kg = 500 g, çeyrek kg = 250 g
- Hafif nesneler g, ağırlar kg, çok ağırlar ton
- Farklı birimleri işlemden önce aynı birime çevir
Örnek soru ve çözümü
Cetveldeki kalem kaç santimetredir? 1 metre uzunluğa ulaşmak için bu kalemlerden yaklaşık kaç tanesini uç uca koymalıyız?
Kalem 0’dan 8’e kadar uzanıyor: 8 cm. 1 m = 100 cm; 8 × 12 = 96, 8 × 13 = 104 olduğundan yaklaşık 12-13 kalem gerekir.
Çözümlü örnekler
1. 1 km kaç metredir? Kolay
Çözüm1000 m.
2. 3 m 25 cm kaç santimetredir? Orta
Çözüm300 + 25 = 325 cm.
3. Bir fil 4 ton, bir zürafa 1200 kg geliyor. Fil zürafadan kaç kg ağırdır? Zor
Çözüm4 ton = 4000 kg → 4000 − 1200 = 2800 kg.
Sık yapılan hatalar
- Farklı birimleri çevirmeden toplamak (2 kg + 500 g = 502 ✗).
- Uzun yolları cm ile ölçmek.
- 1 km’yi 100 m sanmak.
Biliyor muydun?
Mavi balina yaklaşık 150 ton gelebilir; bu, yaklaşık 30 filin kütlesine eşittir!