5. Sınıf Çevre Eğitimi ve İklim Değişikliği konu anlatımı

İnsan ve doğa ilişkisi; ekosistem kavramı ve bileşenleri (canlı ve cansız öğeler; üretici, tüketici, ayrıştırıcı); besin zinciri ve besin ağı; doğal denge ve biyolojik çeşitlilik; doğal dengeyi bozan insan etkinlikleri (habitat kaybı, kirlilik, aşırı avlanma, istilacı türler, ormansızlaşma); nesli tehlikedeki türler (Akdeniz foku, deniz kaplumbağaları, kelaynak); korunan alanlar (millî parklar, tabiat parkları, sulak alanlar); doğayı korumada bireysel ve toplumsal sorumluluklar; laboratuvar ve doğa çalışmalarında güvenlik işaretleri.

Doğada madde ve enerji akışı; su döngüsü (buharlaşma, terleme, yoğuşma, yağış, sızma, yüzey akışı) ve suyun önemi; karbon döngüsü (fotosentez, solunum, ayrışma, fosil yakıtlar ve okyanuslar); azot döngüsü (azot bağlayan bakteriler, baklagiller, ayrışma) ve oksijen döngüsü; doğada atık yoktur ilkesi ve döngüsel ekonomi fikri; kompost; insan etkinliklerinin döngülere etkisi (fosil yakıt kullanımı, ormansızlaşma, gübre ve kimyasallar, su kirliliği); döngüleri korumak için yapılabilecekler.

Doğal kaynaklar (yenilenebilir ve yenilenemez) ve sınırlılığı; üretim-tüketim zinciri ve her aşamada kaynak kullanımı; aşırı tüketim, israf ve çevresel etkileri (atık, kirlilik, kaynakların tükenmesi); ekolojik ayak izi, su ayak izi ve karbon ayak izi; sürdürülebilir tüketim ve sorumlu üretim; sıfır atık ve 5R ilkesi (reddet, azalt, yeniden kullan, geri dönüştür, çürüt); gıda israfı; enerji ve su tasarrufu; çevre etiketleri ve bilinçli tüketici; yerel ve mevsiminde ürün tüketmenin faydaları.

Hava ve iklim farkı; iklim sistemi; sera etkisi ve sera gazları (karbondioksit, metan, diazot monoksit, su buharı); insan kaynaklı sera gazı salımı (fosil yakıtlar, sanayi, ulaşım, tarım ve hayvancılık, ormansızlaşma, atıklar); iklim değişikliğinin kanıtları (sıcaklık artışı, buzulların erimesi, deniz seviyesinin yükselmesi, atmosferdeki CO₂ artışı, aşırı hava olayları); sonuçları (kuraklık, su kıtlığı, orman yangınları, sel, tarımda verim kaybı, biyoçeşitlilik kaybı, iklim göçü, sağlık sorunları); Türkiye’de iklim değişikliğinin etkileri (sıcak hava dalgaları, kuraklık, göl ve sulak alanların küçülmesi).

İklim değişikliğiyle mücadelenin iki yolu: azaltım (sera gazı salımını azaltma) ve uyum (etkilere hazırlanma); azaltım çözümleri: yenilenebilir enerji (güneş, rüzgâr, hidroelektrik, jeotermal, biyokütle), enerji verimliliği, yalıtım, toplu taşıma ve elektrikli araçlar, ağaçlandırma ve karbon yutakları; uyum çözümleri: su yönetimi ve damla sulama, kuraklığa dayanıklı tarım, yeşil çatılar ve şehir parkları, erken uyarı sistemleri, afet planlaması; uluslararası çaba (Paris Anlaşması, Türkiye’nin net sıfır emisyon hedefi); yeşil meslekler; birey, okul ve toplum olarak yapılabilecekler.