11. Sınıf Biyoloji konu anlatımı

Farklı canlıların (bakteri, bir hücreli, bitki, hayvan) uyaranlara karşı tepki mekanizmaları; bitkisel hormonlar (oksin, giberellin, sitokinin, absisik asit, etilen) ve etkileri; tropizma (yönelme): fototropizma, gravitropizma, hidrotropizma, tigmotropizma, kemotropizma; nasti (yönden bağımsız hareketler): fotonasti, termonasti, sismonasti (küstüm otu); oksinin ışığa yönelmedeki rolü (Darwin ve Went deneyleri); tarımda bitki hormonlarının kullanımı.

Uyaran ve uyartı kavramları; reseptör türleri (mekanoreseptör, kemoreseptör, termoreseptör, fotoreseptör, ağrı reseptörü); nöronun yapısı (dendrit, hücre gövdesi, akson, miyelin kılıf, akson uçları), nöron çeşitleri ve sinaps; impulsun oluşumu ve iletimi (dinlenme ve aksiyon potansiyeli) temel düzeyde; duyu organları: göz, kulak (işitme ve denge), burun, dil, deri; duyu organlarının sağlığı.

Hayvanlarda sinir sistemi farklılıkları (sinir ağı, merkezileşme, ganglionlar, beyin ve omurilik); insanda merkezî sinir sistemi (beyin: ön beyin, orta beyin, arka beyin; omurilik) ve çevresel sinir sistemi (somatik ve otonom: sempatik-parasempatik); beyin loblarının görevleri; refleks ve refleks yayı; sinir sistemi sağlığı (uyku, bağımlılık, kafa travması, kask kullanımı).

İskeletin görevleri; kemik dokunun yapısı (sıkı ve süngerimsi kemik, kemik iliği, kemik zarı) ve kemik çeşitleri; eklem çeşitleri (oynamaz, yarı oynar, oynar); kas çeşitleri (iskelet, düz, kalp kası); kemik ve kasların birlikte çalışması (antagonist kaslar, kaldıraç); iskelet kasının yapısı (kas lifi, miyofibril, sarkomer, aktin-miyozin) ve kayan iplikler modeli; kasılmanın sinirsel kontrolü, ATP ve kalsiyumun rolü; destek ve hareket sistemi sağlığı.

Vücudun savunma hatları: doğal (doğuştan, özgül olmayan) bağışıklık: deri ve mukoza, fagositoz, iltihap (yangı) tepkisi, ateş; kazanılmış (özgül) bağışıklık: B ve T lenfositleri, antijen ve antikor, hafıza hücreleri; birincil ve ikincil bağışıklık yanıtı; aktif ve pasif bağışıklık, aşılar ve serum; alerji ve alerjik tepkiler (alerjen, histamin, anafilaktik şok ve ilk yardım); bağışıklık sisteminin sağlığı.

Homeostazinin tanımı ve canlılar için önemi; iç ortamın sabit tutulan değişkenleri (vücut sıcaklığı, kan şekeri, su-tuz dengesi, pH, kan basıncı, O₂-CO₂); farklı canlı türlerinde homeostatik yapı ve sistemler (bir hücrelilerde kontraktil koful, bitkilerde stoma, sıcakkanlı ve soğukkanlı hayvanlar, kış uykusu, deve ve kutup hayvanlarının uyumları); homeostatik süreçlerin bileşenleri (uyaran, reseptör, kontrol merkezi, efektör, yanıt); pozitif ve negatif geri bildirim.

Sinir sistemi ve endokrin sistemin homeostazideki ortak görevi ve farkları; hormonun tanımı ve hedef hücre; iç salgı bezleri ve hormonları: hipotalamus, hipofiz (büyüme hormonu, ADH, oksitosin, TSH, ACTH, FSH-LH), tiroit (tiroksin, kalsitonin), paratiroit (parathormon), böbrek üstü (adrenalin, kortizol, aldosteron), pankreas (insülin, glukagon), eşeysel bezler; kan şekerinin düzenlenmesi; hormon bozuklukları (diyabet, guatr, cücelik-devlik).

Dolaşım sisteminin homeostazideki görevleri (madde taşınması, vücut sıcaklığı, pH, savunma); kalbin yapısı (dört odacık, kapakçıklar) ve çalışması, kalp döngüsü, nabız ve kan basıncı; büyük ve küçük kan dolaşımı; damarlar (atardamar, toplardamar, kılcal damar) ve madde alışverişi; kanın bileşenleri (plazma, alyuvar, akyuvar, kan pulcukları) ve pıhtılaşma; kan grupları ve kan nakli; lenf dolaşımı; dolaşım sistemi sağlığı (hipertansiyon, damar sertliği, kan bağışı).

Solunum sisteminin yapısı (burun, yutak, gırtlak, soluk borusu, bronş, bronşçuk, alveol) ve görevleri; soluk alıp verme mekanizması (diyafram ve kaburgalar arası kaslar, basınç farkı); alveollerde ve dokularda gaz alışverişi (difüzyon); O₂ ve CO₂’nin kanda taşınması; solunumun sinirsel düzenlenmesi (omurilik soğanı, kandaki CO₂ ve pH); egzersiz ve yüksek irtifada solunum; solunum sistemi sağlığı (sigara, astım, hava kirliliği, KOAH).

Boşaltım sisteminin yapısı (böbrekler, üreter, idrar kesesi, üretra) ve böbreğin homeostazideki görevleri (su-tuz dengesi, pH, atıkların uzaklaştırılması, kan basıncı); nefronun yapısı ve idrar oluşumu (süzülme, geri emilim, salgılama); ADH ve aldosteronun etkisi; diğer boşaltım organları (deri, akciğer, karaciğer); homeostazide sistemlerin eş güdümlü çalışması (egzersiz, susuzluk, sıcak hava örnekleri); homeostazinin sağlanamadığı durumlar (dehidrasyon, böbrek yetmezliği ve diyaliz, hipotermi, sıcak çarpması) ve böbrek sağlığı.

Mekanik ve kimyasal sindirim, enzimler ve emilim.

İnsanda üreme hücrelerinin oluşumu, döllenme, embriyonik gelişim evreleri, sağlıklı gebelik.