9. Sınıf Astronomi ve Uzay Bilimleri konu anlatımı

Bilimsel düşüncenin gelişiminde astronominin rolü (takvim, tarım, yön bulma, zamanın ölçülmesi); astronominin doğuşu ve gelişimi (Mezopotamya, Mısır, Çin, Antik Yunan, İslam dünyası, Rönesans ve modern dönem); astronomiye damga vuran bilim insanları (Aristarkus, Batlamyus, el-Battani, Biruni, Uluğ Bey, Ali Kuşçu, Takiyüddin, Kopernik, Kepler, Galileo, Newton, Hubble); yer merkezli ve Güneş merkezli evren modelleri; astronominin ilişkili olduğu bilim dalları (astrofizik, kozmoloji, astrobiyoloji, gezegen bilimi); gözlem ve kuramın önemi; teleskopların sınıflandırılması (mercekli, aynalı, radyo, uzay teleskopları) ve Türkiye’deki gözlemevleri (TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi, Doğu Anadolu Gözlemevi).

Evren ve evrenin yapısı; gök cisimleri (yıldız, gezegen, cüce gezegen, uydu, asteroit, kuyruklu yıldız, meteor-meteorit, bulutsu, yıldız kümesi); gök adalar (galaksiler) ve Hubble sınıflandırması (sarmal, çubuklu sarmal, eliptik, düzensiz); Yerel Grup ve gök ada kümeleri; astronomide kullanılan uzaklık birimleri (astronomik birim, ışık yılı, parsek) ve uzaklık ölçme yöntemleri (paralaks); Samanyolu Gök Adası’nın yapısı (çekirdek, disk, sarmal kollar, hale), Güneş’in Samanyolu’ndaki yeri; Büyük Patlama ve evrenin genişlemesi; karanlık madde ve karanlık enerji.

Güneş Sistemi’nin oluşumu (bulutsu kuramı); Güneş’in yapısı (çekirdek, ışınım ve konveksiyon bölgeleri, fotosfer, kromosfer, taç), güneş lekeleri, güneş patlamaları ve güneş rüzgârı, kutup ışıkları; iç (karasal) ve dış (gaz-buz devi) gezegenler ve özellikleri; Kuiper Kuşağı ve Oort Bulutu; yıldızların sınıflandırılması (renk, sıcaklık, parlaklık, H-R diyagramı); yıldızların yaşam süreci: bulutsu, ön yıldız, ana kol, kırmızı dev ve süper dev; beyaz cüce, gezegenimsi bulutsu, süpernova, nötron yıldızı ve kara delik; kütleye göre yıldızların sonu.

Gök küresi kavramı ve koordinatlar (ufuk, başucu, gök ekvatoru, gök kutbu); gök cisimlerinin günlük görünür hareketi (Dünya’nın dönmesi, doğu-batı yönlü görünür hareket, kutup yıldızı ve çevrekutupsal yıldızlar); Güneş’in yıllık görünür hareketi (Dünya’nın yörünge hareketi, ekliptik, burç kuşağı, gündönümleri ve ekinokslar, mevsimler); Ay’ın hareketleri ve evreleri, Güneş ve Ay tutulmaları; takımyıldızlar (Büyük Ayı, Orion, Kraliçe) ve yön bulma; gökyüzü gözlemi: ışık kirliliği, gözlem planlama, gökyüzü haritaları ve uygulamaları, dürbün ve teleskopla gözlem güvenliği (Güneş’e asla filtresiz bakmama).