9. Sınıf Sanat Tarihi konu anlatımı

Sanat kavramı ve sanatın işlevleri (estetik, ifade, iletişim, toplumsal belge, kültür aktarımı); sanat eseri, sanatçı, üslup, ekol, estetik ve sanat eleştirisi kavramları; sanat tarihi biliminin konusu ve yöntemi (tanımlama, sınıflandırma, tarihlendirme, karşılaştırma, yorumlama); sanat türleri (plastik sanatlar: resim, heykel, mimari; fonetik sanatlar: müzik, edebiyat; ritmik/dramatik sanatlar: dans, tiyatro, sinema; geleneksel sanatlar); sanat tarihinin tarih, arkeoloji, antropoloji, felsefe, kimya ve restorasyon ile ilişkisi; Atatürk’ün sanata ve sanatçıya verdiği önem (“Sanatsız kalan bir milletin hayat damarlarından biri kopmuş olur.”), Cumhuriyet döneminde konservatuvar, resim ve heykel müzesi, Türk Tarih ve Dil kurumları; sanat eserlerinin korunması (müzecilik, restorasyon, UNESCO Dünya Mirası, kaçakçılıkla mücadele).

Tarih öncesi çağlar ve sanat (Paleolitik: mağara resimleri—Altamira, Lascaux, Antalya Beldibi; Venüs figürinleri; Neolitik: Göbeklitepe T biçimli dikilitaşları, Çatalhöyük duvar resimleri ve ana tanrıça figürleri; Maden çağları); Mezopotamya sanatı (ziggurat, silindir mühür, Hammurabi steli, Asur kabartmaları, İştar Kapısı); Mısır sanatı (piramitler, sfenks, firavun heykelleri, mezar resimleri, hiyeroglif, ölümden sonra yaşam inancı); Anadolu uygarlıkları (Hitit kabartmaları—Yazılıkaya, Urartu madencilik, Frig ve Lidya); Yunan sanatı (Arkaik, Klasik, Helenistik dönemler, Dor-İyon-Korint düzenleri, Parthenon, heykelde ideal oran, Bergama ve Efes); Roma sanatı (kemer, kubbe, beton, Kolezyum, Pantheon, su kemerleri, portre heykelleri); Erken Hristiyan ve Doğu Roma (Bizans) sanatı (bazilika, mozaik, ikona, Ayasofya).

Orta Çağ Avrupa’sında sanatın kilisenin etkisinde gelişmesi, el yazmaları ve minyatürler; Romanesk sanat (kalın duvarlar, yuvarlak kemerler, küçük pencereler, kale görünümlü kiliseler, sütun başlığı kabartmaları); Gotik sanat (sivri kemer, kaburgalı tonoz, payandalar, yükseklik, vitraylar, gül pencereler; Notre-Dame, Chartres, Köln katedralleri); Rönesans (İtalya, Floransa ve Medici ailesi, hümanizm, antik çağa dönüş, doğrusal perspektif, anatomi, oran; Brunelleschi, Donatello, Botticelli, Leonardo da Vinci—Mona Lisa, Son Akşam Yemeği; Michelangelo—Davut, Sistina Şapeli; Raffaello—Atina Okulu; Kuzey Rönesansı—Van Eyck, Dürer); Rönesans’ın Osmanlı ile etkileşimi (Gentile Bellini’nin Fatih portresi); Barok sanat (hareket, ışık-gölge kontrastı, dram, ihtişam; Caravaggio, Rubens, Rembrandt, Bernini, Versay Sarayı); Rokoko’ya geçiş.

Türkistan Türklerinde yaşam ve sanat (bozkır kültürü, hayvan üslubu, keçe ve halı, at koşum takımları); Hun sanatı (Pazırık kurganı ve halısı, Noin Ula buluntuları); Göktürk sanatı (Orhun Yazıtları, balbal ve insan biçimli mezar taşları, Kül Tigin heykeli); Uygur sanatı (Bezeklik duvar resimleri, Türk minyatürünün başlangıcı, mimari ve kâğıt-kitap sanatı); İslam sanatının oluşumu ve özellikleri (soyutlama, geometrik ve bitkisel bezeme, hat, figür kullanımının sınırlı olması), Kubbetü’s-Sahra, Emevi Camii; Karahanlı, Gazneli ve Selçuklu sanatı (kümbet, kervansaray, medrese, Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası, çini, taş işçiliği); Osmanlı mimarisi: dinî mimari (camiler: Bursa Ulu, Üç Şerefeli, Süleymaniye, Selimiye), sivil mimari (saray, han, hamam, köprü, çeşme, sebil), külliyeler; Türk mimarlar (Mimar Hayreddin, Mimar Sinan, Sedefkâr Mehmed Ağa); geleneksel süsleme sanatları (çini—İznik, hat, tezhip, minyatür—Nakkaş Osman, Matrakçı Nasuh, Levni; ebru, cilt, kalem işi, halı-kilim).