9. Sınıf Biyoloji konu anlatımı

Biyolojinin tanımı, önemi ve alt dalları; biyolojinin gelişimindeki dönüm noktaları; bilimin doğası; bilimsel yöntem basamakları ve deney tasarlama (bağımlı, bağımsız, kontrol değişkenleri); bilim etiği; canlıların ortak özellikleri (hücresel yapı, organizasyon, beslenme, metabolizma, homeostazi, üreme…).

Canlıların yapısındaki inorganik moleküller; suyun yapısı, özellikleri ve canlılar için önemi; mineraller ve görevleri (Ca, Fe, I, Na, K, Mg, P); asit, baz, tuz ve pH; kanın ve sindirim kanalının pH değerleri; tampon sistemler.

Organik moleküllerin genel özellikleri; dehidrasyon ve hidroliz; karbohidratlar (monosakkarit, disakkarit, polisakkarit); lipitler (yağlar, fosfolipitler, steroitler; doymuş-doymamış yağ asitleri); proteinler (aminoasit, peptit bağı, görevleri, denatürasyon); enzimler; nükleik asitler (DNA, RNA, nükleotit); yağda ve suda çözünen vitaminler.

Organik molekül ayıraçları (Benedict, Lugol/iyot, Biüret, Sudan III) ve renk değişimleri; besin örneklerinde karbohidrat, lipit ve protein tespiti; enzim aktivitesini etkileyen koşullar (sıcaklık, pH, substrat ve enzim derişimi); optimum değerler; deney tasarlama ve grafik yorumlama.

Hücre teorisi; prokaryot ve ökaryot hücre yapısı; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdek; organellerin yapı ve görevleri (ribozom, endoplazmik retikulum, Golgi, lizozom, mitokondri, kloroplast, koful, sentrozom); bitki ve hayvan hücresinin karşılaştırılması; organeller arası iş birliği.

Hücre zarının yapısı (akıcı mozaik model) ve seçici geçirgenlik; pasif taşıma (difüzyon, kolaylaştırılmış difüzyon, osmoz) ve etkileyen etmenler; hipotonik, hipertonik ve izotonik ortamlar; bitki ve hayvan hücresinde osmoz (turgor, plazmoliz, hemoliz); aktif taşıma; endositoz (fagositoz, pinositoz) ve ekzositoz.

Sınıflandırmanın amacı; yapay ve doğal (filogenetik) sınıflandırma; Aristoteles ve Linnaeus; ikili adlandırma kuralları; sınıflandırma kategorileri (üst âlem, âlem, şube, sınıf, takım, aile, cins, tür); tür kavramı; modern sınıflandırmada DNA ve evrimsel akrabalık; ayırt edici anahtar (dikotom anahtar) kullanımı.

Üç üst âlem sistemi (Woese); bakterilerin yapısı, yararları ve zararları; arkelerin özellikleri ve ekstrem ortamlar; ökaryotlar: protistler, bitkiler (tohumsuz-tohumlu), mantarlar, hayvanlar (omurgasızlar ve omurgalılar); virüslerin yapısı; canlıların biyolojik ve ekonomik önemi.

Biyoçeşitlilik kavramı (genetik, tür ve ekosistem çeşitliliği); Türkiye’nin biyoçeşitlilik açısından önemi ve endemik türler; biyoçeşitliliği tehdit eden etmenler; nesli tükenen ve tehlike altındaki türler; koruma yolları (milli parklar, gen bankaları, Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Veri Tabanı); bireysel sorumluluklar.